Uprawa aronii krok po kroku – zakładanie i prowadzenie plantacji
Uprawa aronii należy do stosunkowo łatwych, ponieważ krzewy aronii charakteryzują się niewielkimi wymaganiami glebowymi oraz termicznymi. Prawidłowo prowadzona plantacja aronii jest nie tylko odporna na okresowe spadki temperatur, takie nawet do -40°C, ale również dzięki rozbudowanemu systemowi korzeniowemu bardzo dobrze radzi sobie z niedoborami wody.
Jednak wysoka odporność roślin nie oznacza, że plantacja nie ma wymagań agrotechnicznych. Wręcz przeciwnie. Właściwe przygotowanie stanowiska stanowi najważniejszy element warunkujący sukces uprawy aronii. Błędy popełnione przed założeniem plantacji, takie jak np. niedostateczne przygotowanie gleby czy niedostosowana lokalizacja są trudne lub wręcz niemożliwe do naprawienia w kolejnych latach i mogą istotnie obniżać plonowanie roślin.
Jak zatem powinna wyglądać uprawa aronii krok po kroku, od przygotowania pola aż do zbioru?
Spis treści
Uprawa aronii na plantacji towarowej – od czego zacząć?
Zakładanie plantacji aronii na skalę towarową wymaga starannego zaplanowania, ponieważ decyzje podjęte przed posadzeniem krzewów będą wpływać na opłacalność produkcji przez wiele kolejnych lat. Dotyczą one zarówno wyboru odpowiedniego stanowiska, jak i rozwiązań technicznych związanych z późniejszym prowadzeniem plantacji oraz zbiorem owoców.
Pierwszy etap działań, to oczywiście wybór stanowiska na plantację aronii.
Pod uprawę aronii najlepiej nadają się gleby IV i V klasy bonitacyjnej. Teren powinien być równinny lub charakteryzować się niewielkim nachyleniem, co ułatwia wykonywanie zabiegów agrotechnicznych oraz późniejszy zbiór mechaniczny owoców. Przed założeniem plantacji należy wykonać analizę gleby, która obejmie ocenę odczynu i zasobności w składniki pokarmowe. W razie potrzeby należy odpowiednio wcześnie przeprowadzić wapnowanie, aby zapewnić optymalne warunki wzrostu roślin.
Plantacja aronii, podobnie jak wiele innych upraw, wymaga precyzyjnej kontroli zachwaszczenia i obecności szkodników glebowych. Niekontrolowany rozwój chwastów negatywnie wpływa na rozwój krzewów i powoduje straty w plonie. Może również sprzyjać rozwojowi szkodników glebowych.
Bardzo ważnym aspektem uprawy aronii jest także wybór materiału szkółkarskiego. Towarowa uprawa aronii powinna być zakładana wyłącznie z certyfikowanego materiału szkółkarskiego, co jest nie tylko zgodne z systemem integrowanej ochrony, ale również daje gwarancję zdrowotności roślin oraz wyrównania pod względem dynamiki ich wzrostu. Ma to ogromne znaczenie dla prowadzenia uprawy i plonowania roślin.
Jakie stanowisko i gleba są odpowiednie dla aronii?
Wymagania aronii pod kątem doboru stanowiska są umiarkowane. Jednak, aby roślina odpowiednio się rozwijała i dawała odpowiedniej wielkości i jakości plon wymaga właściwego doboru stanowiska.
Na stanowisko pod uprawę aronii najlepiej wybrać gleby słabsze, tj. IV i V klasy. Żyźniejsze gleby nie są szczególnie pożądane w przypadku aronii, ponieważ przyczyniają się do zbyt silnego wzrostu roślin, co znacząco utrudnia późniejszy zbiór mechaniczny (Poniatowska i Warabieda, 2022).
Natomiast średnio zasobna gleba pod aronię zapewnia bardziej zrównoważony rozwój krzewów. Należy jednak uważać na niedobory pokarmowe, które mogą ograniczyć plonowanie.
Jakie pH gleby najlepsze pod aronię?
Najlepsze pod uprawę aronii są gleby lekko kwaśne o odczynie od 6,0 do 6,5 (Wójcik, 2023). Stanowisko powinno być słoneczne i przewiewne, gdyż odpowiednie nasłonecznienie ma istotne znaczenie dla prawidłowego kwitnienia, dojrzewania owoców i ich jakości. Z kolei odpowiednia wentylacja plantacji pozwala na prewencję występowania chorób grzybowych.
Aronia charakteryzuje się dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym i radzi sobie z zarówno okresowymi niedoborami wody, jak i jej nadmiarem. Jednak pomimo tego krzewy powinny być uprawiane na glebach przepuszczalnych o uregulowanych stosunkach wodnych i odpowiednio zasobnych w wodę. Susze podczas intensywnego wzrostu owoców prowadzą do ich gorzknienia (Wichrowska i in., 2007). Należy unikać stanowisk podmokłych, zastoisk wodnych oraz miejsc szczególnie narażonych na zastoiska mrozowe, gdyż mogą uszkadzać rośliny.
Tabela 1. Parametry stanowiska dla plantacji aronii (Cieślińska i in., 2022; Wójcik, 2023)
|
Parametr |
Zalecenia dla plantacji aronii |
|
Nasłonecznienie i wentylacja |
Stanowisko słoneczne i przewiewne |
|
Odczyn gleby |
Około pH 6,0 – 6,5 |
|
Stosunki wodne |
Gleba umiarkowanie wilgotna, przepuszczalna, bez zastoisk wodnych |
|
Ukształtowanie terenu |
Równinne lub o niewielkich skłonach, unikać zastoisk mrozowych |
|
Zasobność gleby |
Gleby IV i V klasy, średnio zasobne |
|
Analiza gleby |
Wykonać przed przygotowaniem stanowiska |
Uprawa aronii – przygotowanie pola przed założeniem plantacji aronii
Analiza gleby pod uprawę aronii
Przygotowanie pola pod plantację aronii należy rozpocząć od wykonania dokładnej analizy gleby. Na samym początku powinno się określić jej odczyn oraz zawartość w makro- i mikroelementów. W przypadku potrzeby regulacji pH zabieg powinno wykonać się możliwie jak najwcześniej, aby użyte wapno miało czas przereagować z glebą i ustabilizować jej odczyn. W przypadku stwierdzenia niedoborów składników pokarmowych należy uzupełnić je zgodnie z wynikami analizy.
Uprawa aronii – przedplon
Przygotowanie gleby pod aronię wymaga poprawy struktury gleby poprzez uprawę roślin na zielony nawóz wiosną na rok przed założeniem plantacji. W tym celu można wysiać mieszanki roślin strączkowych m.in. łubin, wykę czy peluszkę z dodatkiem kukurydzy czy facelii (Poniatowska i Warabieda, 2022). Rośliny te nie tylko oczyszczają glebę z chwastów i ograniczają presję szkodników, ale również stanowią źródło próchnicy.
Ograniczenie chwastów i kontrola występujących na stanowisku szkodników
Podczas przygotowywania pola pod uprawę aronii szczególnie ważne jest dokładne ograniczenie chwastów wieloletnich, takich jak perz właściwy, ostrożeń polny i powój polny. Pierwsze 2-3 lata po założeniu plantacji to okres największej podatności krzewów aronii na konkurencyjność ze strony chwastów. Niepożądana roślinność skutecznie konkuruje z krzewami o zasoby, pogarsza warunki fitosanitarne, a część gatunków oddziałuje allelopatycznie na aronię. Przed założeniem plantacji chwasty zwalcza się znacznie łatwiej niż po posadzeniu krzewów.
Podczas przygotowania stanowiska pod aronię należy również ocenić czy na polu występują takie szkodniki glebowe jak pędraki czy drutowce, które zagrażają przyjęciu się i rozwojowi krzewów.
Prawidłowe przygotowanie pola pod plantację aronii ma decydujący wpływ na przyjęcie się, rozwój, a następnie plonowanie posadzonych krzewów. Z tego powodu zapewnienie od początku optymalnych warunków wzrostu będzie stanowiło podstawę efektywności całej inwestycji.
Co należy zrobić 12 miesięcy przed sadzeniem aronii?
- Przeprowadzić analizę gleby
- Ocenić odczyn i zasobność
- Zaplanować nawożenie i ewentualne wapnowanie
- Zlikwidować chwasty trwałe
- Sprawdzić obecność szkodników glebowych
- Poprawić strukturę gleby
- Ustalić rozstawę pod planowany sprzęt
Sadzenie aronii – termin, materiał szkółkarski i rozstawa
Sadzenie aronii można przeprowadzać zarówno wiosną, jak i jesienią. Przy czym preferowaną porą roku na zakładanie plantacji aronii jest jesień, gdyż wiosną krzewy bardzo wcześnie wznawiają wegetację i istnieje duże ryzyko uszkodzenia pąków kwiatowych.
Użyty do sadzenia plantacji materiał szkółkarski przede wszystkim powinien być zdrowу, z dobrze rozbudowanym systemem korzeniowym. Powinno się odrzucać sadzonki przesuszone i uszkodzone, które mogą nie przyjąć się lub słabo się rozwijać.
Sadzenie aronii należy przeprowadzić na głębokości o 3-5 cm głębiej niż rośliny rosły w szkółce. Zapewnia to korzeniom lepszy dostęp do wilgoci i sprzyja ich stabilizacji w podłożu. Po posadzeniu niezbędne jest dociśnięcie gleby i podlanie roślin, w celu wyeliminowania pustych przestrzeni wokół systemu korzeniowego.
Pierwsze cięcie po posadzeniu powinno być przeprowadzone wiosną, aby ukształtować odpowiednią strukturę krzewu.
Uprawa aronii – rozstawa i ile sadzonek na hektar?
Rozstawa aronii i liczba sadzonek na hektar zależą m.in. od planowanego sposobu zbioru, szerokości ciągników i pozostałych maszyn, żyzności stanowiska oraz przewidywanej siły wzrostu krzewów.
Dla zbioru mechanicznego orientacyjna rozstawa sadzonek aronii wynosi od 4,0-4,5 m w międzyrzędziach i 0,6-0,8 m w rzędzie. Z kolei dla zbioru ręcznego 3-4 m w międzyrzędziach i 1,5 m w rzędzie (Konopacka i in., 2023).

Uprawa aronii – nawożenie i nawadnianie plantacji
Aronia nie ma dużych wymagań pokarmowych, jednak aby uzyskać wysokie plony dobrej jakości, niezbędne jest zadbanie o zasobność gleby. Pozwoli to precyzyjnie ustalić program nawozowy zgodny z realnymi potrzebami roślin. Badania chemiczne oraz ocenę wizualną roślin pod kątem nawożenia należy powtarzać co 3-4 lata. Niewłaściwe nawożenie aronii przyczynia się do spadku kondycji roślin, ich zwiększonej podatności na uszkodzenia powodowane przez agrofagi oraz zanieczyszczenia środowiska.
Uprawa aronii – czym nawozić aronię?
Nawożenie aronii powinno być dostosowane do wieku plantacji. Przed założeniem plantacji zaleca się wysianie nawozów organicznych, które nie tylko wzbogacą glebę w marko- i mikroelementy, ale również zwiększą w niej poziom próchnicy oraz poprawią jej właściwości fizyko-chemiczne.
Przed sadzeniem krzewów, w zależności od zasobności gleby, wysiewa się również nawozy mineralne. W pierwszych 2-3 latach prowadzenia plantacji aronii stosuje się głównie azot. Jego dawki ustala się w zależności od poziomu materii organicznej w glebie.
Od trzeciego roku istnienia plantacji, w zależności od wyników analizy gleby i obserwacji roślin, można włączyć nawożenie P i K (Wójcik, 2023). Owocującą plantację powinno się nawozić corocznie, szczególnie N i K. Zaleca się, aby N wysiewać w dwóch dawkach. Pozwala to na lepsze wykorzystanie tego makroskładnika. Pierwszą dawkę N zaleca się wysiewać na początku wegetacji w okresie marzec-kwiecień, a drugą w okresie maj-czerwiec. Z kolei nawozy potasowo-fosforowe powinny być wysiewane jesienią (Rusnak, 2013).
Uprawa aronii – nawadnianie plantacji
Nawadnianie aronii jest szczególnie istotne od okresu kwitnienia do zbioru owoców. Aronia najsilniej reaguje na niedobór wody podczas dojrzewania, co wpływa na wielkość i jakość owoców. W wyniku niedoboru wody owoce aronii są drobniejsze i stają się gorzkie. Do nawadniania zaleca się systemy kroplowe ze względu na najwyższą efektywność wykorzystania wody.
Prawidłowo prowadzona pielęgnacja plantacji aronii wymaga zatem podjęcia działań, które zwiększają odporność roślin na stres abiotyczny. Redukcję stresu i zwiększenie wydajności plantacji można uzyskać poprzez stosowanie biostymulatorów np. Seamac® OR, który zawiera ekstrakty z alg morskich.
Cięcie i pielęgnacja krzewów aronii
Aronia jest rośliną światłolubną i silnie krzewiącą się, dlatego prawidłowe cięcie aronii stanowi jeden z najważniejszych elementów pielęgnacji plantacji. Dzięki cieciu krzewy uzyskują odpowiedni pokrój i są dobrze doświetlone. Dodatkowo, odpowiednie cięcie ułatwia późniejszy zbiór mechaniczny owoców.
Uprawa aronii – kiedy pierwsze cięcie aronii?
Pierwsze cięcie aronii po posadzeniu przeprowadza się wiosną, niezależnie od pory sadzenia. Wiosenne cięcie powoduje silne pobudzenie roślin do krzewienia. Już w roku przycięcia w krzewie wyrasta aż 4-6 silnych pędów, które w drugim roku zaowocują (Rusnak, 2013).
Prowadzenie plantacji aronii w kolejnych latach, tj. od drugiego do piątego roku od posadzenia, polega na pozostawieniu 3-5 najsilniejszych, nowych pędów podczas wiosennego cięcia. Ważne jest również utrzymanie kształtu rzędu, który jest dostosowany do kombajnu oraz usuwanie bardzo nisko położonych pędów utrudniających zbiór.
Pielęgnacja uprawy aronii obejmuje także usuwanie pędów słabych, uszkodzonych i chorych, a także prześwietlanie starszych krzewów oraz stopniowe usuwanie tych najstarszych, słabo plonujących pędów. Po cięciu krzewów i pędów, które mają objawy chorobowe należy dokładnie zdezynfekować narzędzia, aby uniknąć rozprzestrzeniania się patogenów.
Aronia najlepiej owocuje na pędach, które mają od 2 do 6 lat (Rusnak, 2013).
Uprawa aronii – zwalczanie chwastów w aronii
Zachwaszczenie plantacji aronii stanowi szczególnie duże zagrożenie w pierwszych latach po posadzeniu krzewów. Chwasty konkurują z młodymi roślinami o wodę, składniki pokarmowe i światło, co może znacząco ograniczać ich wzrost i rozwój. Silnie zachwaszczone pole chwastami wieloletnimi nie nadaje się pod uprawę aronii. Dlatego – o czym była mowa już wcześniej – chwasty muszą być zwalczane jeszcze przed założeniem plantacji. Ich eliminacja po założeniu plantacji jest znacznie trudniejsza i bardziej kosztowna.
Najbardziej wrażliwe na zachwaszczenie są nowo nasadzone krzewy. Starsze rośliny lepiej radzą sobie z konkurencją.
Zwalczanie chwastów w uprawie aronii powinno opierać się na utrzymywaniu pasów wolnych od niepożądanej roślinności bezpośrednio w rzędach. Międzyrzędzia można zadarniać i regularnie kosić, co ogranicza wzrost chwastów i zmniejsza erozję gleby.
Mechaniczne metody zwalczania chwastów w uprawie aronii
Chwasty w aronii można zwalczać metodami mechanicznymi przy użyciu glebogryzarek, bron lub kultywatorów. Zabiegi te przeprowadza się głównie w międzyrzędziach w odstępach od 10 dni do 4 tygodni. Należy jednak uważać, aby podczas takich zabiegów nie uszkodzić systemu korzeniowego krzewów.
Zwalczanie chwastów w uprawie aronii – metody agroteczniczne i chemiczne
Ochrona upraw jagodowych przed chwastami obejmuje również takie metody agrotechniczne jak ściółkowanie wokół krzewów, które pozwala nie tylko ograniczyć wzrost chwastów, ale również utrzymać wilgotność gleby.
Ochrona plantacji aronii może obejmować również metody chemiczne, jednak te należy wykonywać z dużą rozwagą. Środki chwastobójcze powinny być stosowane wyłącznie zgodnie z aktualną etykietą i rejestracją produktu.
Uprawa aronii – najważniejsze choroby aronii
Dobra wiadomość jest taka, że uprawa aronii nie jest zagrożona przez zbyt wiele patogenów, które powodują choroby. Rozwój ewentualnych infekcji zależy m.in. od warunków pogodowych, podatności danej odmiany na porażenie oraz wielkości jej źródła (Poniatowska i Warabieda, 2022). Do porażeń najczęściej dochodzi poprzez materiał szkółkarski, dlatego ochrona aronii przed chorobami powinna w pierwszej kolejności obejmować zakup zdrowych, certyfikowanych sadzonek.
Najczęściej występujące choroby aronii
Drobna plamistość liści aronii Phyllosticta spp.
Drobna plamistość liści aronii pojawia się zwykle od drugiej połowy maja i ma postać drobnych, brązowych, owalnych plamek na liściach. Z czasem plamki zlewają się ze sobą i tworzą nekrozy, a ich brzegi często są zgrubiałe. Silne porażenie Phyllosticta spp. prowadzi do przedwczesnego opadania liści z krzewów, w wyniku czego dochodzi do obniżenia plonowania krzewów (Malinowski i in., 2021). Na rozwój tej infekcji mają wpływ warunki pogodowe oraz wielkość źródła infekcji, z tego powodu niezbędne jest usuwanie porażonych liści.
Brunatna zgnilizna Monilinia aucupariae
Brunatna zgnilizna rozwija się na aronii wczesną wiosną. Pierwsze objawy infekcji widoczne są wzdłuż centralnych nerwów młodych liści. Z czasem choroba rozprzestrzenia się na pąki kwiatowe i krótkopędy. W miarę postępu choroby na górnej i dolnej stronie blaszek liściowych oraz kwiatach pojawia się charakterystyczny nalot z trzonków i zarodników konidialnych. Zarodniki, wraz z wiatrem, w krótkim czasie rozprzestrzeniają się po plantacji oraz infekują zawiązki owoców. Wskutek porażenia zawiązki owoców gniją i opadają.
Największe znaczenie dla ograniczenia rozprzestrzeniania się brunatnej zgnilizny na plantacji aronii ma usuwanie porażonych i zaschniętych owoców, które stanowią źródło infekcji w kolejnych sezonach. Regularna lustracja plantacji pozwala na wczesne wykrycie objawów choroby i podjęcie odpowiednich działań ochronnych.
Szara pleśń Botrytis cinerea
Szara pleśń aronii poraża głównie plantacje silnie zagęszczone. Porażeniu ulegają kwiaty oraz dojrzewające owoce. Charakterystycznym objawem szarej pleśni jest pokrycie miejsc infekcji szarym nalotem grzybni i zarodnikami konidialnymi. Rozwój szarej pleśni ściśle wiąże się z warunkami mikroklimatycznymi panującymi na plantacji. Wilgotna pogoda sprzyja intensywnym infekcjom, ale równie ważnym czynnikiem jest zagęszczenie krzewów. Właściwe cięcie krzewów, które ma na celu optymalną przewiewność wnętrza rośliny, znacznie zmniejsza ryzyko infekcji.
Uprawa aronii – najważniejsze szkodniki aronii
Ochrona aronii przed szkodnikami wymaga regularnego monitorowania plantacji. Wczesne wykrycie zagrożenia umożliwia podjęcie odpowiednich działań zaradczych i ograniczenie strat w plonie.
Szkodniki aronii o największym znaczeniu gospodarczym
Omacnica jarzębinka Acrobasis advenella
Omacnica jarzębianka należy do najważniejszych szkodników owoców aronii. Larwy szkdnika żerują w pąkach kwiatowych i kwiatostanach, które pokrywają charakterystyczną przędzą. W ochronie aronii przed omacnica jarzębianką znaczenie ma regularne monitorowanie pędów w poszukiwaniu gąsienic. Zabieg powinno się wykonać w początkowym okresie ich żerowania.

Mszyce Aphididae
Mszyce na aronii zasiedlają młode pędy i liście, powodując ich deformacje i zahamowanie wzrostu krzewów. Żywią się sokami roślinnymi powodując tym samym ogładzanie roślin, co jest szczególnie niebezpieczne w przypadku młodych roślin. Charakterystycznym objawem żerowania mszyc w uprawie aronii jest pokrycie roślin lepką spadzią, która stanowi pożywkę dla grzybów sadzakowych i ogranicza asymilację liści. Naturalnie populacje mszyc są ograniczane przez takie owady pożyteczne jak biedronki i złotooki.
Przędziorek chmielowiec Tetranychus urticae
Przędziorki żerują w aronii na spodniej stronie liści i powodują charakterystyczne przebarwienia widoczne na obu stronach blaszki liściowej. Liście z czasem brązowieją i opadają, co prowadzi do osłabienia krzewów i spadku ich plonowania. W miejscach żerowania przędziorka chmielowca można zauważyć charakterystyczne oprzędy z pajęczyny. Większe zagrożenie ze strony szkodnika występuje podczas ciepłej i suchej pogody, która sprzyja masowemu rozmnażaniu się tych szkodników.
Zwójkówka różóweczka Archips rosana
Gąsienice zwójki różóweczki pojawiają się na aronii pod koniec kwietnia. Żerują na liściach oraz uszkadzają zawiązki owoców, co powoduje osłabienie roślin i zmniejszenie ich plonowania. Obserwuje się również spadek zawartości cukru w owocach. Charakterystycznym objawem obecności larw zwójek na aronii jest zwijanie przez nie liści w rulon, który stanowi dla nich ochronę. W zwalczaniu zwójek niezwykle istotna jest obserwacja krzewów. Powinno się palić i wycinać pędy ze złożami zimujących jaj oraz stosować opryski w okresie wylęgania się gąsienic.
Muszka plamoskrzydła Drosophila suzukii
Muszka plamoskrzydła na aronii stanowi zagrożenie dla dojrzewających owoców, ponieważ larwy tego szkodnika powodują ich robaczywienie. Największe znaczenie w efektywnym zwalczaniu muszki plamoskrzydłej ma monitoring plantacji. Wykorzystanie pułapek z płynem wabiącym pozwala na wczesne wykrycie obecności tego szkodnika oraz wykonanie oprysku. Do tego celu można wykorzystać preparaty zawierające deltametrynę, takie jak Nuyard. Dodatkowo, istotne znaczenie w prewencji muszki plamoskrzydłej w aronii ma szybki zbór dojrzałych owoców oraz utrzymanie higieny plantacji poprzez usuwanie opadłych owoców.
Opuchlaki i szkodniki glebowe
Opuchlaki i inne szkodniki glebowe stanowią zagrożenie przede wszystkim podczas zakładania plantacji aronii. Larwy szkodników glebowych uszkadzają korzenie roślin i w ten sposób powodują ich słaby wzrost i zwiększoną podatność na stres abiotyczny. Ocena pola przed sadzeniem krzewów pozwala zaplanować i wykonać zabiegi agrotechniczne i chemiczne, które ograniczają populacje szkodników. Zwalczanie szkodników glebowych po założeniu plantacji jest znacznie trudniejsze i mniej efektywne.
Uprawa aronii – monitoring plantacji pod kątem szkodników
Skuteczna ochrona upraw jagodowych przed szkodnikami wymaga systematycznego monitoringu plantacji, którego metody powinny być dostosowane do gatunku szkodnika.
Monitoring szkodników w uprawach jagodowych obejmuje m.in. takie działania
- Oględziny liści, pędów i owoców
- Strząsanie owadów na płachtę entomologiczną
- Ocenę gleby przed założeniem plantacji
- Stosowanie pułapek z płynem wabiącym
Szkodniki upraw jagodowych to poważne zagrożenie dla plonu, dlatego nie należy lekceważyć ich obecności na plantacji. Skuteczna ochrona przed szkodnikami wymaga systematycznego monitoringu, odpowiednio opracowanej strategii zwalczania oraz szybkiego reagowania. Silne nasilenie szkodników na plantacji może prowadzić do znacznego obniżenia plonu, a w skrajnych przypadkach nawet do zniszczenia plantacji.
Jakie są najczęstsze błędy w uprawie aronii?
Zakładanie plantacji bez analizy gleby
Brak wiedzy nt. odczynu oraz zasobności stanowiska utrudnia prawidłowe nawożenie i może ograniczać rozwój roślin.
Sadzenie na stanowiskach z zastojami wody
Nadmierna wilgotność gleby pogarsza warunki wzrostu systemu korzeniowego aronii i zwiększa ryzyko uszkodzeń roślin.
Pozostawienie chwastów trwałych przed sadzeniem
Takie chwasty jak perz właściwy, ostrożeń polny czy powój polny są znacznie łatwiejsze do zwalczenia przed założeniem plantacji niż po posadzeniu krzewów.
Zbyt wąskie międzyrzędzia
To często pojawiający się problem na plantacjach jagodowych, w tym oczywiście aronii. Zbyt wąskie międzyrzedzia utrudniają wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych oraz późniejszy zbiór mechaniczny.
Niedostosowanie rozstawy do szerokości kombajnu i ciągników
Prowadzi do uszkodzeń roślin, utrudnia przejazdy i zwiększa koszty eksploatacji plantacji.
Zakup słabego lub przesuszonego materiału szkółkarskiego
Słaby materiał szkółkarski ma ogromny wpływ na plantację aronii. Przede wszystkim powoduje nierównomierny rozwój plantacji.
Brak podlewania po posadzeniu krzewów aronii
Zmniejsza szanse na prawidłowe przyjęcie się sadzonek.
Zaniedbanie zwalczania chwastów w pierwszych latach uprawy
Młode krzewy aronii są szczególnie wrażliwe na konkurencję, dlatego zaniechania w ochronie przed chwastami mogą przyczynić się do kondycji całej plantacji i jakości plonowania.
Nadmierne nawożenie plantacji aronii azotem
Prowadzi do zbyt silnego wzrostu wegetatywnego, pogorszenia jakości owoców oraz zwiększenia podatności roślin na choroby.
Brak regularnego cięcia krzewów
Prawidłowe cięcie krzewów aronii jest jednym z najważniejszych elementów prowadzenia i pielęgnacji plantacji. Nieregularne lub nieprawidłowe cięcie powoduje nadmierne zagęszczenie, pogorszenie doświetlenia wnętrza krzewów oraz utrudnia zbiór mechaniczny.
Zbyt późne wykrywanie chorób i szkodników
Brak systematycznego monitoringu plantacji aronii zwiększa ryzyko strat w plonie i utrudnia skuteczne ograniczanie zagrożeń.
Pomijanie aktualnych zaleceń dotyczących stosowania środków ochrony roślin
Przed wykonaniem każdego zabiegu chemicznego należy sprawdzić aktualną etykietę oraz zakres rejestracji produktu. Pozwala to zapewnić skuteczność ochrony i zgodność z obowiązującymi przepisami.
Uprawa aronii – najważniejsze aspekty
Uprawa aronii należy do stosunkowo mało wymagających, jednak uzyskanie wysokich i stabilnych plonów potrzebuje odpowiedniego przygotowania plantacji oraz jej systematycznej pielęgnacji.
Przy zakładaniu plantacji aronii największe znaczenie mają:
- właściwy dobór stanowiska
- analiza gleby
- zastosowanie kwalifikowanego materiału szkółkarskiego
- dostosowanie technologii uprawy do warunków siedliskowych
W kolejnych latach niezbędne jest prowadzenie racjonalnego nawożenia, regularnego cięcia, skutecznego ograniczania zachwaszczenia oraz monitoringu chorób i szkodników.
Bibliografia
- Malinowski T., Masny S., Sekrecka M. (red) (2021). Fitopatologia w uprawie aronii. W: Poradnik sygnalizatora ochrony aronii. Instytut Ogrodnictwa, Warszawa.
- Poniatowska A. (red.),Warabieda W. (red.) (2022). Metodyka integrowanej ochrony aronii (Materiały dla doradców). Instytut Ogrodnictwa Państwowy Instytut Badawczy, Skierniewice.
- Rusnak J. (2013). Uprawa aronii. Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Karniowicach, Karniowice.
- Wichrowska D., Wojdyla T., Rolbiecki S., Rolbiecki R. (2007). Wpływ nawadniania kroplowego i mikrozraszania na wysokość i jakość plonu owoców aronii. Zeszyty Naukowe Instytutu Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach, 15, 63-71.
- Wójcik P. (red.) (2023). Metodyka integrowanej produkcji aronii. Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Warszawa.
Najczęściej zadawane pytania
-
Pod uprawę aronii najlepiej wybierać gleby IV i V klasy bonitacyjnej, średnio zasobne w składniki pokarmowe. Żyźniejsze stanowiska nie są wskazane, ponieważ mogą powodować zbyt silny wzrost krzewów, utrudniający późniejszy zbiór mechaniczny. Gleba powinna być przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna i mieć uregulowane stosunki wodne. Należy unikać stanowisk podmokłych i z zastojami wody.
-
Najlepsze dla aronii są gleby lekko kwaśne o pH około 6,0-6,5. Przed założeniem plantacji warto wykonać analizę gleby, która pozwoli ocenić jej odczyn oraz zasobność w składniki pokarmowe. Jeśli konieczna jest regulacja pH, wapnowanie należy przeprowadzić odpowiednio wcześnie, aby wapno zdążyło przereagować z glebą i ustabilizować jej odczyn.
-
Aronię można sadzić zarówno wiosną, jak i jesienią, jednak preferowanym terminem jest jesień. Wiosną krzewy bardzo wcześnie rozpoczynają wegetację, dlatego istnieje większe ryzyko uszkodzenia pąków kwiatowych. Do sadzenia należy wybierać zdrowy, certyfikowany materiał szkółkarski z dobrze rozwiniętym systemem korzeniowym. Po posadzeniu rośliny należy docisnąć i podlać.
-
Liczba sadzonek zależy przede wszystkim od zastosowanej rozstawy. Przy zbiorze mechanicznym zaleca się międzyrzędzia o szerokości 4,0-4,5 m oraz odległość 0,6-0,8 m między roślinami w rzędzie. Oznacza to orientacyjnie około od 2800 do 4200 sadzonek na hektar. Dokładną obsadę należy dopasować do sprzętu, żyzności stanowiska i siły wzrostu krzewów.
-
Przy planowanym zbiorze mechanicznym zaleca się rozstawę wynoszącą około 4,0-4,5 m między rzędami oraz 0,6-0,8 m między krzewami w rzędzie. Szerokość międzyrzędzi powinna być dostosowana do wykorzystywanego ciągnika, kombajnu i pozostałych maszyn. Odpowiednia rozstawa ułatwia przejazdy, wykonywanie zabiegów pielęgnacyjnych oraz późniejszy zbiór owoców.
-
Do najczęściej występujących chorób aronii należą drobna plamistość liści, brunatna zgnilizna oraz szara pleśń. Drobna plamistość powoduje brązowe plamy i przedwczesne opadanie liści, brunatna zgnilizna może porażać pąki, kwiaty i zawiązki owoców, a szara pleśń rozwija się szczególnie na zagęszczonych plantacjach podczas wilgotnej pogody.
-
Plantacji aronii mogą zagrażać m.in. omacnica jarzębinka, mszyce, przędziorek chmielowiec, zwójkówka różóweczka oraz muszka plamoskrzydła. Zagrożeniem są również opuchlaki i inne szkodniki glebowe, szczególnie podczas zakładania plantacji. Skuteczna ochrona wymaga regularnego monitoringu liści, pędów, owoców i gleby oraz szybkiego reagowania na pojawiające się objawy żerowania.
-
Tak, aronię można zbierać mechanicznie przy użyciu kombajnu. Aby ułatwić zbiór, plantację należy odpowiednio zaplanować już na etapie sadzenia. Ważna jest właściwa rozstawa, dostosowana do szerokości maszyn, oraz regularne cięcie krzewów. Należy utrzymywać odpowiedni kształt rzędów i usuwać nisko położone, słabe lub nadmiernie zagęszczające krzew pędy.




