Fuzarioza kłosów
Fuzarioza kłosów stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla upraw zbóż w Polsce. Fuzarioza kłosów powoduje znaczące straty ekonomiczne przekraczające 60 proc. plonu. Choroba, wywoływana jest przez patogeny z rodzaju Fusarium. Atakuje wszystkie gatunki zbóż, prowadząc nie tylko do obniżenia plonów, ale również pogorszenia jakości ziarna. Jak skutecznie zwalczać fuzariozę kłosów? Jakie środki ochrony roślin są najskuteczniejsze?
Spis treści
Fuzarioza kłosów – sprawcy choroby i groźne konsekwencje
Fuzarioza kłosów jest chorobą powodowaną przez kompleks grzybów z rodzaju Fusarium. W Polsce najczęściej występującymi gatunkami na kłosach są F. culmorum, F. avenaceum, F. graminearum oraz F. poae. Porażenie kłosów przez te grzyby prowadzi do akumulacji w ziarnie niebezpiecznych mykotoksyn, takich jak deoksyniwalenol DON, zearalenon ZEN, moniliformina, niwalenol NIV, bewerycyna, toksyna T-2 oraz H-T2.
Mykotoksyny stanowią realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi oraz zwierząt, wykazując m.in. właściwości kancerogenne i hepatotoksyczne. Z tego powodu Unia Europejska ustanowiła dopuszczalne normy zawartości tych substancji w ziarnie. Przekroczenie tych norm całkowicie dyskwalifikuje plon z obrotu rynkowego.
Fuzarioza kłosów – objawy porażenia
Fuzarioza kłosów atakuje wszystkie gatunki zbóż uprawianych w Polsce, przy czym pszenica jest szczególnie podatna na porażenie, a żyto wykazuje relatywnie najwyższą odporność.
Do zainfekowania kłosów dochodzi głównie podczas stadium kwitnienia zbóż, w warunkach dużej wilgotności oraz podwyższonej temperatury. Pszenica jest najbardziej podatna na infekcję fuzariozą kłosów około 6-8 dni po osiągnięciu pełni fazy kwitnienia BBCH 65. W początkowej fazie porażenia, na kłosach pojawiają się jasne, wodniste plamy, które z czasem ciemnieją. W miarę rozwoju choroby, porażone kłosy pokrywają się białymi strzępkami grzybni. Grzyby kolonizują również ziarniaki, powodując ich uszkodzenia o różnym nasileniu.
Skutkiem porażenia zbóż przez fuzariozę kłosów są m.in.
- obniżenie ich masy i siły kiełkowania,
- pomarszczenie,
- nie wykształcanie się ziarniaków – w przypadku uszkodzenia zarodków
Jak skutecznie zwalczać fuzariozę kłosów?
Skuteczna ochrona przed fuzariozą kłosów wymaga podejścia kompleksowego, uwzględniającego zarówno działania agrotechniczne, jak również ochronę chemiczną. W pierwszej kolejności należy zadbać o odpowiednią agrotechnikę oraz płodozmian, ponieważ źródłem patogenów są ziarno i gleba, gdzie Fusarium spp. bytują na resztkach pożniwnych i tworzą formy przetrwalnikowe. Ograniczenie presji ze strony grzybów z rodzaju Fusarium osiąga się również poprzez wybór odmian o zmniejszonej podatności na infekcje.
Uzupełnieniem działań profilaktycznych związanych z ochroną zbóż przed fuzariozą kłosów jest ochrona fungicydowa, która obejmuje zaprawianie materiału siewnego oraz wykonywanie zabiegów nalistnych w okresie wegetacji.
Producenci rolni dysponują szerokim wyborem preparatów jedno- i wieloskładnikowych, przeznaczonych do ochrony kłosa. Tutaj warto zaznaczyć, że kłosy jednocześnie może porażać kilka gatunków grzybów wywołujących fuzariozę. Z tego powodu, generalnie lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie fungicydów zawierających mieszaninę protiokonazolu oraz difenokonazolu, takich jak np. AvtarTM SPRAWDŹ
