Komosa biała w buraku cukrowym – dlaczego jest groźna i jak ją zwalczać?
Komosa biała w buraku cukrowym stanowi bardzo poważne zagrożenie, ponieważ może doprowadzić do niemal całkowitego zahamowania plonowania. Rośnie szybko, ma duże potrzeby pokarmowe oraz wodne, wysokie zdolności rozmnażania i rozpoczyna kiełkowanie w tym samym terminie co burak. Dodatkowo wschody komosy białej rozciągają się na większość sezonu. Jak poradzić sobie z komosą białą wykonując skuteczne odchwaszczanie buraka cukrowego.
Spis treści
Jak rozpoznać komosę białą?
Komosa biała, łac. Chenopodium album, to jednoroczny chwast, który dorasta do 1-1,5 m wysokości. Tworzy kanciaste, wzniesione łodygi pokryte zmiennymi liśćmi – u dołu są jajowato-romboidalne, a u góry węższe, lancetowate. Kwiaty są niepozorne, zielonkawe, drobne i liczne zebrane w kłębiki, które tworzą wiechowate lub kłosowate kwiatostany. Młode liście i pędy są gęsto pokryte srebrzysto-białym, „mączystym” nalotem woskowym.
Dlaczego komosa biała jest groźna dla buraka cukrowego?
Komosa biała jest niezwykle konkurencyjna i już niewielka populacja chwastów w buraku cukrowym powoduje odczuwalne straty w wysokości i jakości plonu. Uznaje się, że próg ekonomicznej szkodliwości wynosi 1 szt./m 2 upraw, jednakże należy rozpatrywać to jako wskazówkę, a nie prawdę absolutną. Wyniki badań Instytutu Ochrony Roślin – Państwowego Instytutu Badawczego (IOR-PIB) wskazują, że zależy to m.in. od warunków wilgotnościowych, a próg zagrożenia mieści się już w zakresie od 1-5 roślin na 10 m². Jak widać, pojawu komosy białej w buraku cukrowym nie można nigdy bagatelizować.
W jaki sposób komosa biała zagraża plantacji buraka?
- Komosa biała ma podobną minimalną temperaturę kiełkowania jak burak cukrowy, dlatego wschody pojawiają się w podobnych terminach. Kiełkowanie komosy odbywa się przez większość sezonu, co oznacza, że zastosowanie jednego zabiegu herbicydowego zazwyczaj nie jest wystarczające.
- Chwast ma wysokie wymagania wodne oraz pokarmowe i niestety skutecznie walczy o zasoby z roślinami uprawnymi. Tempo wzrostu początkowego komosy jest bardzo szybkie, dlatego dodatkowo ogranicza roślinom uprawnym przestrzeń i dostęp do światła. Problem jest tym większy, że odbywa się to we wczesnych fazach rozwoju buraka, który ogólnie rośnie wtedy bardzo wolno i jest wrażliwy na zachwaszczenie.
- Komosa biała jest spokrewniona z burakiem cukrowym, co sprawia, że ochrona herbicydowa musi być selektywna i przemyślana. Zbyt niskie dawki bądź spóźnione zabiegi z użyciem ŚOR mogą doprowadzić do zachwaszczenia plantacji. W dodatku chwast jest żywicielem patogenów i szkodników występujących również na buraku cukrowym.
- Chenopodium album ma ogromne zdolności rozrodcze – jedna roślina wytwarza średnio kilka do kilkudziesięciu tysięcy nasion. W ciągu sezonu występuje kilka pokoleń komosy.
Kiedy komosa najbardziej zagraża plantacji buraka?
Komosa biała w buraku cukrowym stanowi największe zagrożenie wczesną wiosną, czyli w początkowych etapach rozwoju. Ma szybki wzrost początkowy w przeciwieństwie do roślin uprawnych, przez co jej konkurencyjność jest wtedy najwyższa. Dlatego konieczne jest możliwie jak najszybsze zwalczanie chwastów w buraku cukrowym.
Problemem jest również zachwaszczenie wtórne, dlatego plantację po pierwszym zabiegu trzeba stale kontrolować. Bardzo ważne jest zastosowanie herbicydów w optymalnych warunkach, co dotyczy m.in. fazy rozwoju komosy i przebiegu pogody.
Komosa biała w buraku cukrowym – dlaczego komosę warto zwalczać we wczesnych fazach?
Oczywiste jest, że młode chwasty są łatwiejsze do zlikwidowania zabiegami herbicydowymi i mechanicznymi od roślin dobrze rozwiniętych. Dotyczy to także komosy białej w buraku cukrowym. Herbicydy są najskuteczniejsze, gdy komosa znajduje się w fazie siewki, tj. do 1-3 liści właściwych. Później zwalczanie komosy białej staje się coraz trudniejsze. Termin zabiegu ochronnego dopasowuje się także do zaleceń zawartych na etykiecie konkretnego środka na chwasty.
Jak zwalczać komosę białą w buraku cukrowym?
Zabieg ochronny w burakach cukrowych wykonuje się możliwie jak najwcześniej, oczywiście w oparciu o ocenę stanu pola. Efektywne zwalczanie komosy białej wymaga regularnej lustracji i dopasowania herbicydu do optymalnej fazy rozwoju chwastu. Do ochrony buraka należy stosować wyłącznie herbicydy zarejestrowane dla tej uprawy i używać ich zgodnie z aktualną etykietą.
Wysoką skuteczność działania wykazują substancje aktywnie czynne takie, jak lenacyl i metamitron, które wchodzą w skład środków ochrony Venzar® 500 SC oraz Venzar® Pro o działaniu nalistnym i doglebowym.
Zabiegi nalistne wykonuje się w czasie bezdeszczowej i bezwietrznej pogody; z kolei doglebowe najlepiej działają, gdy gleba jest umiarkowanie wilgotna – łatwiejsze jest wówczas rozprzestrzenianie się cieczy roboczej. Jeżeli etykieta stosowanego środka przewiduje możliwość lub konieczność zastosowania adiuwanta, należy użyć go zgodnie z podanymi zaleceniami.
Bibliografia:
- J. Piszczek; P. Stażyński; M. Mrówczyński, Metodyka integrowanej ochrony buraka cukrowego i pastewnego dla doradców, Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy; Poznań 2018.
- D. Fijakowski; B. Taranowska; K. Sawa; Chenopodium album L. w uprawach roślin zbożowych i okopowych środkowowschodniej Polski, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, VOL. XLV. 18, Lublin 1990.
- agriculturejournals.cz/artkey/pps-201702-0008_sugar-beet-yield-loss-predicted-by-relative-weed-cover-weed-biomass-and-weed-density.php Dostęp: 19.10.2026
Najczęściej zadawane pytania
-
Komosa biała to jeden z najbardziej konkurencyjnych chwastów w uprawie buraka cukrowego. Szybko rośnie, pobiera duże ilości wody i składników pokarmowych oraz ogranicza dostęp buraków do światła. Największe straty powoduje we wczesnych fazach rozwoju roślin uprawnych. Dodatkowo wytwarza tysiące nasion, a jej wschody mogą pojawiać się przez większą część sezonu, sprzyjając w ten sposób zachwaszczeniu wtórnemu.
-
Komosę białą najlepiej zwalczać jak najwcześniej, gdy znajduje się w fazie siewki, do 1-3 liści właściwych. Młode chwasty są bardziej podatne na działanie herbicydów niż dobrze rozwinięte rośliny. Termin zabiegu należy dostosować do aktualnego zachwaszczenia, warunków pogodowych oraz zaleceń zawartych na etykiecie stosowanego środka.
-
W zwalczaniu komosy białej można wykorzystać herbicydy Venzar® 500 SC oraz Venzar® Pro, które zawierają substancje czynne o działaniu chwastobójczym, takie jak lenacyl i metamitron. Wybór produktu oraz sposób jego zastosowania należy każdorazowo dostosować do aktualnej etykiety, fazy rozwojowej chwastu i warunków panujących na plantacji.
-
Komosa biała może kiełkować przez większą część sezonu, dlatego po pierwszym zabiegu istnieje ryzyko pojawienia się kolejnych wschodów. Ważna jest regularna lustracja plantacji i szybka reakcja na zachwaszczenie wtórne. Strategię ochrony należy dopasować do sytuacji na polu i stosować wyłącznie herbicydy zarejestrowane do uprawy buraka cukrowego zgodnie z aktualnymi etykietami środków ochrony roślin.
