Owocówki w sadzie – jak je rozpoznać i skutecznie zwalczać?

Owoce

Owocówki w sadzie to jedne z najgroźniejszych szkodników upraw sadowniczych w Polsce. Ich obecność znacząco wpływa na wysokość i jakość plonów, powodując poważne straty ekonomiczne. Gąsienice owocówek tuż po wylęgu wgryzają się do wnętrza owoców, drążąc korytarze i zanieczyszczając je odchodami powodują robaczywienie owoców. Uszkodzone owoce często opadają przedwcześnie, a te, które pozostają na drzewach, tracą wartość handlową i konsumpcyjną.

W sadach odpowiednio chronionych szkody są zazwyczaj niewielkie, jednak brak skutecznej ochrony może prowadzić do strat sięgających nawet 30 proc. zbiorów. Dlatego tak ważna jest prawidłowa identyfikacja gatunków owocówek w sadzie, a także ich monitoring oraz wdrożenie skutecznych metod zwalczania. Jak rozpoznać i skutecznie zwalczać owocówki w sadzie?

Objawy żerowania owocówek w sadzie

Gąsienice owocówek krótko po wylęgu wgryzają się do wnętrza owoców. Tam żerują drążąc korytarze, które prowadzą do komory nasiennej lub do pestki. Korytarze te są wypełnione odchodami. Na powierzchni owoców można wówczas zaobserwować niewielkie otwory wejściowe, z których często wydostają się odchody. W końcowej fazie rozwoju wyrośnięte gąsienice ostatniego stadium opuszczają owoce, wygryzając przy tym wyraźne, stosunkowo duże otwory wyjściowe. Silnie uszkodzone owoce często przedwcześnie opadają. Natomiast te, które pozostaną na drzewach tracą wartość handlową i konsumpcyjną. Nasilenie uszkodzeń zależy od liczebności owocówki w sadzie.

Objawy żerowania owocówek

• robaczywienie owoców
• trocinowate odchody wokół wgryzów
• zaniczeczyszczone brunatnymi odchodami korytarze w owocach
• opadanie owoców

Najgroźniejsze owocówki w sadzie – jak je rozpoznać?

Owocówka jabłkóweczka Laspeyresia pomonella

• Występowanie: sady jabłoniowe i gruszkowe

• Jak wygląda owocówka jabłkóweczka: motyl o brązowoszarym ubarwieniu z charakterystyczną białą plamką z czarną obwódką na przednich skrzydłach. Ich długość ciała wynosi około 10 mm, a rozpiętość skrzydeł 16-22 mm.

• Gąsienice: są różowawe, z ciemną głową i tarczką karkową, osiągają do 15 mm długości.

• Monitoring: obserwacje owocówki jabłkóweczki rozpoczyna się w połowie maja, wykorzystując pułapki feromonowe, które należy kontrolować 2-3 razy w tygodniu. Monitoring prowadzi się również w okresie lotów drugiego pokolenia, od połowy lipca do połowy sierpnia.

• Próg zagrożenia: ponad 5 motyli w pułapce w ciągu kolejnych trzech dni

Przeczytaj także:

Owocówka jabłkóweczka – objawy, kiedy pryskać i skuteczne zwalczanie

Owocówka śliwkóweczka Grapholita funebrana

• Występowanie: sady śliwowe, morelowe, brzoskwiniowe, czereśniowe i wiśniowe

• Jak wygląda owocówka śliwkóweczka: motyle są szarobrązowe. Na pierwszej parze skrzydeł widoczny jest marmurkowy rysunek z brązowo-czarnymi plamami. Na końcu skrzydeł znajdują się cztery czarne plamki przypominające przecinki. Długość ciała motyli wynosi około 6 mm, a rozpiętość skrzydeł 12-14 mm. Gąsienice są różowe z ciemną głową. Osiągają do 12 mm długości.

• Gąsienice: różowe z ciemną głową, do 12 mm długości
• Monitoring: od pierwszej połowy maja do końca września – kontrola pułapek co 2-3 dni
• Próg zagrożenia: odłowienie kilkunastu motyli w ciągu kilku kolejnych dni

Przeczytaj także:

Owocówka śliwkóweczka. Wiemy jak z nią walczyć!

Owocówka jabłkóweczka a owocówka śliwkóweczka – najważniejsze różnice

Najważniejsze różnice między owocówką jabłkóweczką a owocówką śliwkóweczką dotyczą zakresu zasiedlanych gatunków roślin oraz cech morfologicznych (tab. 1). Ma to istotne znaczenie w prawidłowej identyfikacji szkodnika oraz przy jego zwalczaniu.

Tabela 1. Porównanie owocówki jabłkóweczki o owocówki śliwkóweczki. Meszka i in., 2015; Sobiszewski i in., 2015; Sobiszewski i in., 2016; Wabieda i in., 2017

Monitoring owocówek w sadzie – dlaczego jest konieczny?

Monitoring owocówek w sadzie pozwala na określenie dynamiki lotów motyli oraz wyznaczenie optymalnego terminu zwalczania szkodnika. Do tego celu wykorzystuje się pułapki feromonowe, których kontrola powinna być prowadzona regularnie, tj. co 2-3 dni. Uzupełnieniem obserwacji lotów motyli powinna być lustracja owoców, prowadzona od początku czerwca w odstępach 1-2 tygodni.

Zwalczanie owocówek w sadzie powinno być poparte wynikami monitoringu. Należy pamiętać, że terminy zwalczania owocówek w sadzie różnią się w zależności od gatunku oraz przebiegu pogody w danym sezonie wegetacyjnym.

Zwalczanie owocówek w sadzie – termin zabiegu i dobór środka

Zwalczanie owocówek w sadzie powinno być prowadzone w oparciu o systematyczny monitoring lotów oraz ocenę składania jaj i rozwoju larw. W przypadku owocówki jabłkóweczki optymalny termin wykonania zabiegu przypada zwykle 2-3 tygodnie od stwierdzenia początku lotu motyli i intensywnego składania jaj, z uwzględnieniem momentu wylęgu larw w tzw. fazie „czarnej główki”.

Z kolei w przypadku owocówki śliwkóweczki termin oprysku ustala się na podstawie dynamiki lotów (Warabieda i in., 2017). Niezbędne jest również przestrzeganie zapisów etykiety środka ochrony roślin, w tym okresu karencji oraz zasad jego stosowania. Dobór preparatu powinien uwzględniać spektrum działania, skuteczność w zwalczaniu larw oraz bezpieczeństwo dla organizmów pożytecznych.

Co na owocówki w sadzie? 

W praktyce sadowniczej istotną rolę odgrywają substancje czynne z grupy antranilowych diamidów, takie jak chlorantraniliprol i cyjanotraniliprol. Chlorantraniliprol w nowoczesnej formulacji Rynaxypyr ® stosowany jest m.in. w insektycydzie Coragen® 200 SC .

Natomiast cyjanotraniliprol w innowacyjnej postaci Cyazypyr® w środku Exirel® 100 SE Oba związki działają żołądkowo i kontaktowo, zapewniając skuteczną ochronę upraw przed szkodnikami. Prawidłowo stosowane zgodnie z etykietą, nie stanowią zagrożenia dla owadów pożytecznych.

Jeśli chcesz uniknąć strat i zapewnić wysoką jakość plonów, monitoring oraz skuteczna ochrona przed owocówkami w sadzie to konieczność. Regularne obserwacje, precyzyjna identyfikacja szkodników oraz zastosowanie odpowiednich środków ochrony roślin pozwalają zachować zdrowy i produktywny sad.

Bibliografia

1. Meszka B. (red.) (2015). Poradnik sygnalizatora ochrony jabłoni. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.
2. Sobiszewski P. (red.) (2015). Poradnik sygnalizatora ochrony gruszy. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.
3. Sobiszewski P. (red.) (2016). Poradnik sygnalizatora ochrony moreli. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.
4. Wabieda W. (red.) (2017). Poradnik sygnalizatora ochrony śliwy. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.

Przeczytaj także:

Zwójki w sadach – jak rozpoznać i zwalczać szkodniki?

Przeczytaj także:

Tarcznik niszczyciel – objawy, zwalczanie i oprysk w sadzie

Autor wpisu

FMC to globalna firma z ponad 140-letnią historią tworzenia innowacyjnych rozwiązań dla rolnictwa. Nasze początki sięgają 1883 roku w Kalifornii, kiedy wynalazca John Bean opracował pierwszy opryskiwacz tłokowy. Od tamtej pory nieustannie rozwijamy technologie, które wspierają nowoczesne rolnictwo.

Dowiedz się więcej o autorze