Pachówka strąkóweczka
Pachówka strąkóweczka Cydia nigricana to jeden z najgroźniejszych i najtrudniejszych do zwalczania szkodników roślin bobowatych, szczególnie upraw grochu, gdzie może powodować straty plonu sięgające nawet 40 proc. zarówno pod względem ilości, jak i jakości.
Spis treści
Jak wygląda pachówka strąkóweczka i dlaczego jej zwalczanie stanowi tak duże wyzwanie?
Pachówka strąkóweczka – opis szkodnika
Pachówka strąkóweczka, to niewielki motyl należący do rodziny zwójkowatych Tortricidae. Dorosłe osobniki osiągają około 8 mm długości ciała, a rozpiętość ich skrzydeł dochodzi do 16 mm.
Pierwsza para skrzydeł ma barwę szarobrązową z oliwkowym połyskiem. Na przednim brzegu występują charakterystyczne, naprzemiennie ułożone białe i czarne kreski. Strzępina tej pary skrzydeł jest brązowa. Druga para skrzydeł jest jednolita, bez wzoru, z białą strzępiną.
Gąsienice osiągają do 13 mm długości. Ich ciało początkowo jest białawe, z czasem przybiera odcień zielonkawy lub żółtawy. Charakterystyczna jest ciemnobrązowa głowa oraz szarobrązowa tarczka grzbietowa. Wzdłuż ciała widoczne są ciemne brodawki, z których wyrastają krótkie szczecinki.
Cykl rozwojowy pachówki strąkóweczki
Formą zimującą pachówki strąkóweczki są gąsienice, które przebywają w wierzchniej warstwie gleby. Wiosną ulegają przepoczwarczeniu, a wylot motyli rozpoczyna się zazwyczaj pod koniec maja. Okres ten może się znacząco wydłużyć, nawet do pierwszej dekady sierpnia, w zależności od warunków pogodowych, co znacząco utrudnia skuteczne zwalczanie tego szkodnika.
Samice składają jaja pojedynczo, głównie na liściach, szypułkach i strąkach roślin bobowatych. Jedna samica może złożyć do 180 jaj. Po 6-11 dniach wylęgają się gąsienice, które w przypadku braku strąków mogą początkowo żerować na liściach, kwiatach lub łodygach.
Wewnątrz strąka zazwyczaj żeruje tylko jedna gąsienica. Uszkadza ona około 3 nasion, a cały rozwój trwa 16-21 dni. Po zakończeniu żerowania gąsienica opuszcza strąk i schodzi do gleby, gdzie przędzie kokon i zimuje.
W warunkach klimatycznych Polski zwykle rozwija się jedno pokolenie pachówki strąkóweczki rocznie. Choć lokalnie może pojawić się również drugie pokolenie.
Pachówka strąkóweczka – objawy żerowania i szkodliwość
Szkody w uprawach wyrządzają gąsienice pachówki strąkóweczki. Zazwyczaj w jednym strąku żeruje jedna gąsienica, rzadziej dwie lub trzy. Młode larwy uszkadzają nasiona powierzchniowo, natomiast starsze wgryzają się do ich wnętrza, zjadając je niemal w całości. Charakterystycznym objawem obecności szkodnika jest zanieczyszczenie wnętrza strąka odchodami, wylinkami i przędzą.
W przypadku braku dostępnych strąków, gąsienice mogą żerować na pędach, uszkadzając stożki wzrostu. Prowadzi to do zahamowania rozwoju rośliny, braku kwitnienia i formowania strąków. Straty plonu spowodowane przez pachówkę strąkóweczkę mogą sięgać nawet 40 proc.
Zwalczanie pachówki strąkóweczki
Zwalczanie pachówki strąkóweczki jest trudne i wymaga zintegrowanego podejścia, łączącego metody agrotechniczne i chemiczne.
Metody agrotechniczne:
- wcześniejszy i gęstszy siew roślin
- głęboka orka po zbiorach, ograniczająca populację zimujących gąsienic
- stałe monitorowanie obecności szkodnika za pomocą pułapek feromonowych
Zwalczanie chemiczne pachówki strąkóweczki
Możliwości chemicznego zwalczania pachówki strąkóweczki w grochu są ograniczone. Po 30 września 2026 roku, w związku z wycofaniem jednej z dotychczas stosowanych substancji czynnych, w ochronie grochu pozostanie benzoesan emamektyny (stan na 30 września 2026). Uzupełnieniem ochrony chemicznej mogą być preparaty biologiczne zawierające Bacillus thuringiensis subsp. kurstaki, szczep EG 2348 zarejestrowane w tej uprawie.
