Kwieciak jabłkowiec – objawy, próg szkodliwości i zwalczanie

Inne

Kwieciak jabłkowiec jest jednym z groźniejszych szkodników, które zagrażają jabłoniom w okresie kwitnienia. Uszkadza pąki kwiatowe i w ten sposób ogranicza liczbę kwiatów zdolnych do zawiązania owoców. Z tego powodu skuteczna ochrona sadu przed kwieciakiem jabłkowcem rozpoczyna się od wczesnego monitoringu, prowadzonego jeszcze przed kwitnieniem drzew. W tym czasie należy sprawdzić obecność chrząszczy kwieciaka jabłkowca i ocenić, czy ich liczebność przekracza próg szkodliwości. Nie warto czekać na pierwsze objawy uszkodzeń. Zaschnięte pąki kwiatowe świadczą o żerowaniu larw kwieciaka jabłkowca, a wtedy na skuteczne zwalczanie szkodnika jest już za późno. Jeśli ochrona nie zostanie podjęta w odpowiednim czasie, kwieciak jabłkowiec może zniszczyć nawet 50 proc. kwiatów. 

Jak rozpoznać kwieciaka jabłkowca?

Kwieciak jabłkowiec Anthonomus pomorum to niewielki chrząszcz, osiągający około 5 mm długości (Meszka i in., 2015). Ma szarobrunatne ciało i charakterystyczny ryjek (Łabanowska i Płuciennik, 2016). Na pokrywach skrzydeł widoczny jest jasny wzór w kształcie litery V.

Jak wygląda larwa kwieciaka jabłkowca?

Larwa kwieciaka jabłkowca ma kremowobiałe, beznogie ciało i brązową głowę. Jej ciało jest wygięte w łuk. Rozwija się wewnątrz pąka kwiatowego, gdzie żeruje i uszkadza jego wnętrze. W rezultacie pąk kwiatowy brunatnieje, zasycha i staje się miejscem dalszego rozwoju szkodnika (Danielewski i in., 2012). Objawy te pojawiają się dopiero po pewnym czasie, dlatego monitoring dorosłych chrząszczy kwieciaka jabłkowca przed kwitnieniem ma ogromne znaczenie dla skutecznej ochrony jabłoni.

Objawy żerowania kwieciaka jabłkowca

Pierwsze objawy żerowania kwieciaka jabłkowca można zauważyć już w fazie nabrzmiewania i pękania pąków. Na ich powierzchni, a także na młodych liściach, pojawiają się niewielkie, okrągłe otwory wygryzione przez chrząszcze. Niekiedy z uszkodzonych pąków wypływa sok, co określa się jako „płacz pąków”.

W okresie kwitnienia jabłoni uszkodzenia stają się bardziej widoczne. Pąki nie rozwijają się prawidłowo, a płatki korony brunatnieją i zasychają. Kwiaty pozostają zamknięte i przybierają charakterystyczny wygląd. W ich wnętrzu rozwijają się larwy, a później poczwarki szkodnika.

Samo brunatnienie pąków nie przesądza jednak o porażeniu jabłoni przez kwieciaka jabłkowca. Podobne uszkodzenia mogą być skutkiem przymrozków, na które narażone były drzewa jabłoni. Z tego powodu przy podejrzeniu występowania szkodnika warto rozciąć lub delikatnie rozchylić zaschnięty kwiat i sprawdzić jego wnętrze pod kątem obecności larw kwieciaka jabłkowca.

Monitoring kwieciaka jabłkowca i próg szkodliwości

Monitoring kwieciaka jabłkowca należy rozpocząć już w okresie nabrzmiewania i pękania pąków. Dzięki temu można ocenić, czy liczebność szkodnika uzasadnia wykonanie zabiegu. Oprysk na kwieciaka jabłkowca nie powinien być wykonywany wyłącznie dlatego, że na drzewach pojawiły się chrząszcze lub pojedyncze uszkodzone pąki.

Jak monitorować kwieciaka jabłkowca?

Pierwszym sposobem monitoringu kwieciaka jabłkowca w sadzie jest strząsanie chrząszczy na płachtę entomologiczną o wymiarach 40 × 60 cm. Próbę należy pobrać z 35 losowo wybranych drzew, strząsając owady z jednej gałęzi każdego drzewa. Następnie trzeba policzyć chrząszcze kwieciaka, oddzielając je od pozostałych owadów. Próg zagrożenia kwieciaka jabłkowca w sadzie jabłoniowym wynosi 5-10 chrząszczy z 35 badanych gałęzi.

Przy słabszym kwitnieniu należy zachować większą ostrożność, ponieważ uszkodzenia większej liczby pąków mogą istotnie ograniczyć plon (Meszka i in., 2015).

Drugim sposobem lustracji sadu pod katem kwieciaka jabłkowca jest ocena uszkodzeń pąków kwiatowych. Na 40 losowo wybranych drzewach należy sprawdzić po 10 pąków na krótkopędach. W tej metodzie łącznie ocenie podlega 400 pąków. Trzeba zwrócić uwagę na ślady nakłuć i inne uszkodzenia powodowane przez chrząszcze. Próg zagrożenia to 60 uszkodzonych pąków w próbie 400 (Meszka i in., 2015).

Tabela 1. Metody monitoringu kwieciaka jabłkowca i progi zagrożenia w sadzie jabłoniowym (Meszka i in., 2015; Łabanowska i Płuciennik, 2016)

Kiedy zwalczać kwieciaka jabłkowca?

Decyzję o zwalczaniu kwieciaka jabłkowca należy opierać na wynikach monitoringu, ocenie zagrożenia i terminie stosowania dopuszczonym w etykiecie wybranego środka ochrony roślin. Najlepszy moment na zabieg przypada zwykle przed pękaniem pąków lub na początku tej fazy, gdy dorosłe chrząszcze są aktywne. Zabieg ma na celu ograniczenie liczby dorosłych chrząszczy, zanim samice zdążą złożyć jaja w pąkach kwiatowych. To ważne, ponieważ rozwijające się wewnątrz pąków larwy powodują ich zamieranie. Gdy na jabłoni pojawią się zaschnięte kwiaty, uszkodzeń nie da się już cofnąć.

Nuyard w ochronie jabłoni przed kwieciakiem

W przypadku przekroczenia progu zagrożenia warto rozważyć zastosowanie insektycydu Nuyard od FMC. Środek zawiera deltametrynę i jest przeznaczony do stosowania w jabłoni w fazie BBCH 51-59. Zalecana dawka wynosi 0,125 l/ha, przy zużyciu 500-700 l wody na hektar. W sezonie można wykonać maksymalnie dwa zabiegi, zachowując 14-dniowy odstęp pomiędzy nimi. Samo dopuszczenie dwóch zabiegów nie oznacza, że oba trzeba wykonać. Decyzję zawsze należy uzależnić od wyników monitoringu i aktualnej presji szkodnika.

Przy planowaniu oprysku na kwieciaka jabłkowca należy uwzględnić warunki pogodowe. Najwyższą skuteczność etykieta Nuyard wskazuje przy temperaturze poniżej 20°C. Ważne jest również przestrzeganie ograniczeń związanych z ochroną zapylaczy i zakazem stosowania środka podczas kwitnienia jabłoni oraz na kwitnące chwasty.

Metody niechemiczne i ich ograniczenia

W ograniczaniu populacji kwieciaka jabłkowca ważną rolę odgrywają organizmy pożyteczne. Larwy i poczwarki szkodnika są atakowane przez pasożytnicze owady, a dorosłe chrząszcze zjadają m.in. ptaki (Broniarek-Niemiec i Masny, 2013). Ochrona naturalnych wrogów kwieciaka jabłkowca może wspierać regulację jego liczebności, choć nie gwarantuje utrzymania jej poniżej progu zagrożenia.

W sadzie towarowym niezwykle ważne jest regularne monitorowanie szkodnika i ocena zagrożenia. Warto również wspierać organizmy pożyteczne. Jeśli monitoring potwierdzi potrzebę zwalczania, można sięgnąć po dopuszczony środek ochrony roślin.

Przeczytaj także:

Szkodniki jabłoni – objawy, zdjęcia i zwalczanie najgroźniejszych gatunków

Najczęstsze błędy w ochronie sadu przed kwieciakiem jabłkowcem

1. Zbyt późne rozpoczęcie monitoringu. Zaschnięte kwiaty oznaczają, że doszło już do poważnych uszkodzeń, które będą miały wpływ na plon. Dlatego chrząszcze kwieciaka jabłkowca trzeba obserwować jeszcze przed kwitnieniem jabłoni.
2. Wykonywanie oprysku w stałym terminie. Zabieg powinien wynikać z wyników lustracji, a nie wyłącznie z kalendarza gdyż można przeoczyć jego prawidłowy termin.
3. Nieprawidłowa ocena zagrożenia. Liczby chrząszczy i uszkodzonych pąków nie można interpretować bez uwzględnienia wielkości próby oraz intensywności kwitnienia.
4. Błędne określenie fazy rozwojowej. Błędne określenie fazy może prowadzić do niewłaściwego ustalenia terminu zabiegu.
5. Korzystanie z nieodpowiednich zaleceń. Nie każdy preparat i nie każda metoda sprawdzą się w tych samych warunkach. Należy stosować się do zaleceń dotyczących konkretnego środka i uprawy.

Przeczytaj także:

Uprawa jabłoni krok po kroku. Jak założyć i prowadzić sad jabłoniowy?

Bibliografia:

1. Broniarek-Niemiec A. (red.), Masny S. (red.) (2013). Metodyka integrowanej ochrony jabłoni (materiały dla doradców). Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice. Aktualizacja: 2025.
2. Danelski W., Badowska-Czubik T., Rozpara E. (2012). Możliwość zwalczania kwieciaka jabłkowca Anthonomus pomorum L. w ekologicznym systemie uprawy jabłoni. Journal of Research and Applications in Agricultural Engineering, 57(3), 58-62.
3. Łabanowska B., Płuciennik Z. (2016). Metodyka prowadzenia obserwacji występowania kwieciaka jabłkowca (Anthonomus pomorum L.). Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.
4. Meszka B. (red.) (2015). Poradnik sygnalizatora ochrony jabłoni. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.

Autor wpisu

FMC to globalna firma z ponad 140-letnią historią tworzenia innowacyjnych rozwiązań dla rolnictwa. Nasze początki sięgają 1883 roku w Kalifornii, kiedy wynalazca John Bean opracował pierwszy opryskiwacz tłokowy. Od tamtej pory nieustannie rozwijamy technologie, które wspierają nowoczesne rolnictwo.

Dowiedz się więcej o autorze