Uprawa pszenicy ozimej krok po kroku – od przygotowania stanowiska do zbioru

Uprawy krok po kroku

Prawidłowo prowadzona uprawa pszenicy ozimej krok po kroku obejmuje szereg zabiegów, które rozpoczynają się jeszcze przed siewem i kończą dopiero w czasie zbioru. O powodzeniu plantacji decydują m.in. dobry przedplon, właściwe przygotowanie stanowiska, termin i parametry siewu, nawożenie oraz ochrona roślin.

Kalendarz uprawy pszenicy ozimej

Tabela nr 1. Najważniejsze etapy uprawy pszenicy ozimej (Horoszkiewicz-Janka i in., 2013; Horoszkiewicz-Janka i in., 2023)

Jakie stanowisko pod pszenicę ozimą?

Wymagania pszenicy ozimej odnośnie gleby są bardzo wysokie.Pszenica ozima najlepiej plonuje na glebach żyznych, zasobnych w składniki pokarmowe, o dobrej strukturze i uregulowanych stosunkach wodno-powietrznych. Odpowiednie są dla niej m.in. czarnoziemy, czarne ziemie, żyzne gleby brunatne, głębokie rędziny i dobrze wykształcone mady.

Duże znaczenie ma także struktura gleby. Pszenica ozima ma stosunkowo słabo rozwinięty system korzeniowy, dlatego jej wzrost silnie zależy od warunków panujących w warstwie uprawnej. Gleba nie powinna być też nadmiernie zagęszczona ani zaskorupiona, a jednocześnie musi zapewniać odpowiednią dostępność wody.

Kolejna kwestia, to odczyn gleby. Pszenica ozima jest także bardzo wrażliwa na zakwaszenie. Optymalne pH pod uprawę pszenicy ozimej zależy od rodzaju gleby, ale najczęściej przyjmuje się wartość około 6,5.Przy pH poniżej 6,0 plonowanie może się obniżać (Horoszkiewicz-Janka i in., 2013). Przed siewem warto więc sprawdzić odczyn i zasobność gleby, a nawożenie dostosować do wyników analizy oraz zakładanego poziomu plonu.

Najlepszy przedplon dla pszenicy ozimej

Pszenica ozima silnie reaguje na stanowisko, dlatego duże znaczenie ma wybór przedplonu.

Bardzo dobrym przedplonem dla pszenicy są rośliny okopowe, w tym buraki i ziemniaki, dobrze sprawdzają się również rośliny bobowate, których wartość przedplonowa wynika m.in. ze wzbogacania gleby w azot. Spośród wymienianych przedplonów szczególnie korzystne stanowisko pozostawia rzepak.

Jakie uprawy nie są dobrym przedplonem dla pszenicy ozimej?

Nie zaleca się zakładania uprawy pszenicy ozimej po innych zbożach. Wyjątek stanowi owies (Horoszkiewicz-Janka i in., 2023). Pszenica uprawiana po jęczmieniu i pszenżycie plonuje średnio o 15-25 proc. niżej niż po przedplonach niezborowych (Horoszkiewicz-Janka i in., 2013). Obniżka plonu wynika m.in. z mniejszej dorodności ziarna, a w niektórych przypadkach także z ograniczenia liczby pędów produkcyjnych (Smagacz, 2004).

Problemem jest również większe zagrożenie chorobami podstawy źdźbła. Ich występowaniu sprzyja częsty udział zbóż w zmianowaniu. Wśród chorób związanych z takim następstwem wymienia się m.in. łamliwość podstawy źdźbła, rizoktoniozę podstawy źdźbła oraz fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła (Horoszkiewicz-Janka i in., 2013).

Przygotowanie pola pod pszenicę ozimą

Agrotechnika uprawy pszenicy ozimej wymaga dostosowania do stanu pola po przedplonie, ilości resztek pożniwnych oraz czasu pozostałego do siewu. Można zastosować tradycyjną uprawę orkową, ale w pszenicy sprawdzają się również systemy uproszczone, w których orkę zastępuje się np. talerzowaniem lub pracą grubera.

W systemach uproszczonych większego znaczenia nabiera właściwe zarządzanie resztkami, chwastami i materią organiczną. W zależności od stanowiska można również zastosować siew bezpośredni lub strip-till. Na plon pszenicy uprawianej w technologii strip-till wpływa sposób wcześniejszego przygotowania pola. Lepsze wyniki uzyskuje się, gdy przed zastosowaniem strip-till wykonywana jest orka.

Niezależnie od wybranej technologii uprawy pszenicy ozimej gleba powinna być przygotowana tak, aby zapewnić odpowiednie warunki do wzrostu i rozwoju roślin. Należy uzyskać równe łoże siewne, a nasiona umieścić na odpowiedniej głębokości, zapewniając im dostęp do wilgoci. Nadmierne rozluźnienie lub przesuszenie gleby przed siewem może utrudnić uzyskanie wyrównanych wschodów.

Przeczytaj także:

Pasowa uprawa roli – strip-till. Czym jest? Co warto wiedzieć?

Jak wybrać odmianę pszenicy ozimej?

Uprawa pszenicy ozimej krok po kroku wymaga doboru odpowiedniej odmiany. Odmianę należy dopasować do warunków stanowiska i kierunku produkcji. Warto uwzględnić jej potencjał plonowania, zimotrwałość, podatność na wyleganie oraz odporność na najważniejsze choroby. Znaczenie ma także termin dojrzewania i przeznaczenie ziarna.

Przy wyborze odmiany warto sprawdzić aktualną Listę Odmian Zalecanych (LOZ) COBORU dla danego województwa. Zestawienie uwzględnia wyniki doświadczeń prowadzonych w warunkach danego regionu. Dzięki temu łatwiej wybrać odmiany sprawdzone pod względem przydatności do lokalnych warunków. Aktualne listy są dostępne na stronie https://coboru.gov.pl/.

Znaczenie ma także przygotowanie materiału siewnego. Jednym z rozwiązań jest zaprawianie nasion biostymulatorem Accudo®, który wspiera rozwój korzeni, szczególnie ich wtórny wzrost.

Kiedy siać pszenicę ozimą?

Jak w przypadku innych upraw, termin siewu pszenicy ozimej zależy od regionu Polski, warunków pogodowych, stanowiska, przedplonu oraz konkretnej odmiany. Nie ma jednej daty, która byłaby odpowiednia dla całego kraju. Siew pszenicy na północnym wschodzie przypada zwykle wcześniej ze względu na krótszy okres jesiennej wegetacji. Później schodzące z pola przedplony, takie jak kukurydza czy buraki, mogą natomiast ograniczać możliwość wykonania siewu w optymalnym terminie. Dlatego podane poniżej terminy należy traktować orientacyjnie i uwzględniać warunki konkretnego stanowiska.

Tabela nr 2. Orientacyjny termin siewu pszenicy ozimej (Horoszkiewicz-Janka i in., 2023)

Norma wysiewu pszenicy ozimej – jak ją obliczyć?

Pszenicę ozimą sieje się zwykle na głębokość 3-4 cm. Ilość wysiewu podaje się w kg/ha, ale jej podstawą jest zakładana gęstość wysiewu w szt./m2. Przy obliczaniu normy wysiewu należy również uwzględnić masę tysiąca ziaren (MTZ) oraz wartość użytkową nasion.

Ilość wysiewu w kg = (n × MTZ × 100) / W

gdzie:
n – zakładana liczba ziaren/m²
MTZ – masa 1000 ziaren
W – wartość użytkowa nasion, czyli zdolność kiełkowania × czystość materiału.

Dla pszenicy MTZ wynosi zwykle około 40-48 g. Przy ustalaniu normy wysiewu należy również wziąć pod uwagę czynniki agrotechniczne i oczywiście stanowiskowe.

Na słabszych stanowiskach obsadę można zwiększyć ze względu na słabsze krzewienie roślin. Na glebach żyznych nadmierna obsada zwiększa natomiast ryzyko wylegania i porażenia chorobami, wskutek nadmiernego zagęszczenia łanu. Również w przypadku odmian słabo krzewiących się lub w przy kwaśnym odczynie gleby zaleca się zwiększenie normy wysiewu.

Nawożenie pszenicy ozimej

Dawki nawozów w uprawie pszenicy ozimej należy ustalać na podstawie potrzeb pokarmowych tej rośliny i zakładanego plonu. Punktem wyjścia jest oczywiście analiza gleby, która powinna obejmować określenie poziomu pH oraz zasobności stanowiska w składniki pokarmowe. Przy planowaniu nawożenia trzeba uwzględnić także przedplon i przewidywane plonowanie.

Fosfor, potas i magnez w uprawie pszenicy ozimej

Pszenica ozima ma wysokie potrzeby pokarmowe, dlatego prawidłowe nawożenie jest jednym z ważnych elementów technologii jej uprawy. Decyduje bowiem nie tylko o poziomie plonowania, ale również wpływa na parametry jakościowe ziarna. Sam poziom składników w glebie nie zawsze oznacza jednak ich dobrą dostępność dla roślin. Na ich pobieranie wpływają m.in. odczyn gleby oraz warunki panujące w czasie wegetacji. Dlatego w określonych sytuacjach warto uzupełnić nawożenie doglebowe dokarmianiem dolistnym.

Nawozy dolistne FMC, takie jak Multiple Pro, Hi-Phos czy Maize Extra pozwalają dostarczyć składniki bezpośrednio na nadziemne części roślin i ominąć ograniczenia związane z ich pobieraniem z gleby. Mogą być wykorzystane jako skuteczne uzupełnienie nawożenia w okresach zwiększonego zapotrzebowania pszenicy.

Fosfor w uprawie pszenicy ozimej

Fosfor wspiera krzewienie pszenicy, zwiększa jej odporność na niską temperaturę i suszę oraz ogranicza ryzyko wylegania. Przy prawidłowym zaopatrzeniu roślin w ten składnik ziarno szybciej dojrzewa. Na wyprodukowanie 1 tony ziarna pszenica pobiera średnio 8 kg P₂O₅ (Gąsiorowski, 2004).

Potas w uprawie pszenicy ozimej

Potas jest intensywnie pobierany przez pszenicę od początku strzelania w źdźbło do końca kłoszenia (Szczepaniak, 2013). Niedobór potasu objawia się chlorozą wierzchołków i brzegów liści, która w późniejszym etapie przechodzi w nekrozy (Grzebisz, 2011). Do wyprodukowania 1 tony ziarna pszenica pobiera średnio 5 kg K₂O.

Magnez w pszenicy

Magnez jest składnikiem chlorofilu i uczestniczy w fotosyntezie oraz metabolizmie białek, węglowodanów i tłuszczów. Pszenica pobiera średnio 2 kg MgO na 1 tonę ziarna. Niedobór magnezu w pszenicy występuje często w formie utajonej i prowadzi do spowolnienia rozwoju roślin oraz ograniczenia pobierania innych składników pokarmowych. Brak tego pierwiastka osłabia również odporność na choroby pszenicy ozimej, a także zaburzasyntezę chlorofilu i może obniżać zawartość białka w ziarnie.

Nawożenie pszenicy ozimej azotem – dawki N1, N2 i N3

Stanowczo można powiedzieć, że uprawa pszenicy ozimej wymaga nawożenia azotowego, ponieważazot jest najważniejszym makroelementem plonotwórczym w pszenicy ozimej. Wpływa na aktywność fotosyntetyczną roślin oraz rozdział asymilatów między korzenie i organy nadziemne. Dawkę azotu należy dostosować do stanu plantacji i jej potencjału plonotwórczego. Przy jej ustalaniu uwzględnia się zakładany plon, przedplon, zawartość azotu mineralnego, dostępność azotu z innych źródeł oraz przebieg pogody.

N1 – regeneracja i krzewienie pszenicy ozimej 

Pierwsza dawka azotu w pszenicy ozimej jest stosowana po ruszeniu wegetacji. Jej zadaniem jest uzupełnienie niedoborów azotu po zimie i pobudzenie roślin do krzewienia. Wielkość dawki należy dostosować przede wszystkim do stanu plantacji. Słabsze i przerzedzone plantacje, zwłaszcza z objawami uszkodzeń po zimie, wymagają wcześniejszego podania większej ilości azotu. W dobrze rozwiniętych i gęstych łanach nawożenie można natomiast opóźnić i zastosować niższą dawkę.

N2 – budowanie plonu pszenicy 

Druga dawka azotu przypada na okres intensywnego wzrostu pszenicy. Nawożenie azotem pszenicy ozimej w tym okresie ma zabezpieczyć potrzeby pokarmowe roślin podczas tworzenia elementów struktury plonu i rozwoju łanu. Termin N2 oraz wielkość dawki należy dostosować do kondycji łanu i obsady roślin. Jeśli pszenica wykazuje niedobór azotu, drugą dawkę warto zastosować już na początku strzelania w źdźbło.

N3 – jakość ziarna

Trzecia, późniejsza dawka azotu może być wykorzystana do kształtowania parametrów jakościowych ziarna. Jej zastosowanie i wysokość powinny wynikać z przyjętej technologii oraz celu produkcji, dlatego nie każda plantacja wymaga takiego samego udziału N3. Przy sprzyjających warunkach azot można zastosować w pełni fazy kłoszenia. W łanach nierównomiernych i piętrowych oraz przy niedoborze opadów zabieg należy przyspieszyć.

Zwalczanie chwastów w pszenicy ozimej

W pszenicy ozimej występują zarówno chwasty jednoliścienne, jak i dwuliścienne, które konkurują z roślinami uprawnymi o wodę, światło i składniki pokarmowe. Ich obecność osłabia rozwój łanu, utrudnia prowadzenie uprawy i negatywnie wpływa na jakość i wysokość plonu.

W zbożach występuje ponad 200 gatunków chwastów (Horoszkiewicz-Janka i in., 2017).

Do najczęściej spotykanych i – co najważniejsze – istotnych gospodarczo gatunków chwastów w pszenicy ozimej należą m.in.:

• miotła zbożowa
• przytulia czepna
• fiołek polny
• chaber bławatek
• mak polny
• bodziszek drobny
• jasnota purpurowa
• samosiewy rzepaku

Poszczególne gatunki chwastów różnią się terminem wschodów, tempem wzrostu i wrażliwością na herbicydy, dlatego skuteczna ochrona wymaga właściwego rozpoznania składu gatunkowego roślinności konkurencyjnej.

Jesienne zwalczanie chwastów w pszenicy ozimej

Jesień to ważny moment, w którym należy zwalczać chwasty w pszenicy ozimej. Wczesne zabiegi pozwalają zwalczać chwasty w początkowych fazach rozwojowych, kiedy są bardziej podatne na działanie herbicydów. Dzięki temu można ograniczyć ich dalszy rozwój i stworzyć pszenicy optymalne warunki do wzrostu oraz wykorzystania potencjału plonowania.

Dobór odpowiedniego rozwiązania herbicydowego powinien uwzględniać dominujące gatunki chwastów, ich fazę rozwojową oraz warunki panujące na polu. W planowaniu ochrony warto uwzględnić nowe na rynku rozwiązania herbicydowe, takie jak MeriFlex® 500 SC czy innowacyjny pakiet herbicydowy MeriFlex® Pro.

Meriflex® Pro – nowe rozwiązanie do ochrony pszenicy ozimej przed chwastami

MeriFlex® Pro to nowość na rynku herbicydów, przeznaczona do zwalczania szerokiego spektrum chwastów jedno- i dwuliściennych w zbożach, w tym w pszenicy ozimej. Szczególnie istotne jest jego działanie na szczególnie uciążliwą miotłę zbożową oraz maki, także ich formy odporne na herbicydy z grupy ALS. Produkt zwalcza również samosiewy rzepaku, w tym odmiany typu Clearfield.

Jego niewątpliwą zaletą jest wysoka skuteczność niezależna od warunków temperaturowych oraz elastyczny termin stosowania, który pozwala lepiej dopasować zabieg do aktualnej sytuacji na plantacji. Dodatkowo ogranicza ryzyko wtórnego zachwaszczenia plantacji.

Rekomendowana dawka w pszenicy ozimej to MeriFlex® 500 SC w ilości 0,25 l/ha + Piroseo w ilości 2 l/ha. Przed wykonaniem zabiegu należy sprawdzić aktualne etykiety stosowania obu preparatów i upewnić się, że ich łączne zastosowanie jest zgodne z zaleceniami producenta.

Oprysk na chwasty w pszenicy ozimej – wiosenne rozwiązania

Wiosenne zwalczanie chwastów w pszenicy ozimej powinno uwzględniać przede wszystkim skład gatunkowy roślin konkurencyjnych, ich fazę rozwojową oraz kondycję pszenicy po zimie. Zabieg wykonywany wiosną często stanowi uzupełnienie ochrony jesiennej. Jednak na plantacjach, na których nie przeprowadzono skutecznego jesiennego odchwaszczenia, może mieć szczególnie duże znaczenie. Rozwijające się od jesieni chwasty, wiosną są już wyrośnięte i mogą silnie konkurować z pszenicą, ograniczając jej krzewienie oraz dostęp do zasobów niezbędnych do dalszego wzrostu.

Szczególnie groźne są gatunki występujące w dużym nasileniu oraz chwasty, które wykształciły mechanizm odporności na działanie środków ochrony roślin. Dotyczy to m.in. miotły zbożowej, wyczyńca polnego, przytulii czepnej, chabra bławatka.

Skuteczne zwalczanie chwastów w pszenicy ozimej wymaga zatem nie tylko określenia właściwego terminu zabiegu, lecz także właściwego dobru strategii ochrony. Strategia zwalczania chwastów powinna być dostosowana zarówno do występujących gatunków, jak i ich wrażliwości na zastosowane substancje czynne. Należy unikać powtarzania nieskutecznych rozwiązań i opierać wybór preparatów na potwierdzonej skuteczności wobec zwalczanych gatunków.

Sentrallas® LQM® Pro nowość na miotłę zbożową oraz chwasty dwuliścienne

W wiosennym programie odchwaszczenia pszenicy ozimej można uwzględnić kilka rozwiązań o różnym zakresie działania. Nowość na rynku wiosennych herbicydów Sentrallas® LQM® Pro to pakiet, który łączy trzy produkty Sentrallas® LQM®, Granstar® SX® 50 SG i Foxtrot® 069 EW. Połączenie czterech substancji czynnych o różnych mechanizmach działania pozwala zwalczyć miotłę zbożową oraz szerokie spektrum chwastów dwuliściennych, a także zapobiec rozwojowi odporności. Rozwiązanie to może być szczególnie przydatne na plantacjach, które wymagają jednoczesnego ograniczenia zachwaszczenia jednoliściennego i dwuliściennego.

Atevior Pro Pack pakiet herbicydowy na chwasty w pszenicy ozimej

Kolejne rozwiązanie, które warto wziąć pod uwagę w planowaniu programu ochrony pszenicy ozimej to Atevior Pro Pack, pakiet obejmujący herbicydy Atevior i Tripali® 21,1 WG oraz adiuwant Biopower 276,5 SL. To wiosenne rozwiązanie jest przeznaczone do zwalczania chwastów jedno- i dwuliściennych w zbożach ozimych. Połączenie dwóch herbicydów o działaniu układowym oraz adiuwantu pozwala skutecznie zwalczać trudne chwasty w szerokim oknie aplikacji.

Z kolei Omenra® LQM® to herbicyd przeznaczony do zwalczania chwastów dwuliściennych. Jego zastosowanie warto rozważyć na plantacjach, na których problem stanowią przede wszystkim przytulia czepna, chaber bławatek, mak polny czy samosiewy rzepaku.

Przeczytaj także:

Zwalczanie chwastów w zbożach ozimych – kiedy pryskać i jakie herbicydy wybrać?

Wiosenne prowadzenie pszenicy według faz BBCH

Krzewienie (BBCH 21-29)

Wiosenne prowadzenie pszenicy ozimej należy rozpocząć od oceny przezimowania plantacji. Jak to zrobić? Podczas oceny pola należy:

• określić obsadę żywych roślin oraz równomierność ich rozmieszczenia na powierzchni plantacji
• ocenić stan węzła krzewienia i systemu korzeniowego pod kątem uszkodzeń zimowych oraz zachowanej żywotności
• w przypadku wątpliwości co do żywotności roślin wykonać test regeneracyjny

Na podstawie wyników oceny można określić potencjał regeneracyjny plantacji oraz zaplanować dalsze zabiegi agrotechniczne. W tym okresie wysiewa się również pierwszą dawkę nawożenia azotowego, która powinna być dostosowana do kondycji łanu i przewidywanego zapotrzebowania roślin na azot. Ponadto prowadzi się kontrolę zachwaszczenia oraz monitoring występowania chorób i szkodników, aby w razie potrzeby odpowiednio zaplanować zabiegi ochronne.

Strzelanie w źdźbło (BBCH 30-32)

W tym okresie pszenica intensywnie rośnie, dlatego ważne jest odpowiednie nawożenie azotowe N2. Wykonuje się również zabieg fungicydowy T1, który chroni m.in. przed chorobami podstawy źdźbła i liści. Warto również ocenić ryzyko wylegania i sprawdzić, czy konieczne będzie zastosowanie regulatora wzrostu.

Regulacja wzrostu i zapobieganie wyleganiu

Potrzeba skracania pszenicy zależy od odmiany, gęstości łanu, nawożenia azotowego, przebiegu pogody oraz kondycji roślin. Zabieg nie jest konieczny na każdej plantacji. Jego zasadność powinna wynikać z oceny ryzyka wylegania roślin. Zastosowanie regulatora wzrostu Cuadro® NT 250 EC na plantacjach wymagających regulacji wzrostu pozwala ograniczyć ryzyko wylegania, a tym samym uniknąć problemów ze zbiorem oraz strat w plonie i jakości ziarna.

Ochrona fungicydowa pszenicy – czym są T1, T2 i T3?

T1 – ochrona podstawy źdźbła i dolnych pięter liści

Pierwszy zabieg ma ograniczyć rozwój chorób podstawy źdźbła, m.in. łamliwości źdźbła i fuzaryjnej zgorzeli, a także mączniaka prawdziwego oraz wczesnych infekcji liści. Celem jest utrzymanie zdrowotności roślin na początku intensywnego wzrostu.

T2 – ochrona liścia flagowego

Drugi zabieg koncentruje się na ochronie liścia flagowego i podflagowego przed takimi chorobami jak septorioza paskowana liści, rdze i brunatna plamistość liści. Utrzymanie zdrowej powierzchni asymilacyjnej wspiera fotosyntezę oraz pełne wykorzystanie potencjału plonotwórczego zbóż.

T3 – ochrona kłosa

Ostatni etap skupia się przede wszystkim na ograniczaniu fuzariozy kłosów. Szczególne znaczenie ma pogoda w okresie kwitnienia, gdyż wilgotne warunki sprzyjają infekcjom. Odpowiednio dobrana ochrona pomaga ograniczyć ryzyko strat plonu, pogorszenia jakości ziarna i jego zanieczyszczenia mikotoksynami.

Przeczytaj także:

Zabiegi T1, T2 i T3 w zbożach – wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć

Uprawa pszenicy ozimej – choroby pszenicy ozimej

Wśród chorób zagrażających pszenicy ozimej szczególne znaczenie mają septorioza paskowana, rdze, brunatna plamistość liści oraz fuzarioza kłosów. Różnią się one obawami i warunkami rozwoju, ale ich wspólnym rezultatem jest ograniczenie jakości i ilości plonu.

Septorioza paskowana liści rozwija się szczególnie intensywnie podczas wilgotnej pogody. Powoduje powstawanie podłużnych plam z charakterystycznymi ciemnymi punktami, piknidiami. Porażenie liści istotnie ogranicza powierzchnię asymilacyjną liści.

Podobne konsekwencje ma porażenie brunatną plamistością liści, która prowadzi do powstawania brązowych nekroz obejmujących znaczną część blaszki liściowej. Rdza brunatna oraz rdza brunatna pszenicy ograniczają zdolność liści porażonych roślin do fotosyntezy.

Z kolei rdza żółta zbóż i traw w późniejszych fazach poraża również plewy i ziarniaki. Fuzarioza kłosów objawia się przede wszystkim w okresie kwitnienia pszenicy, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności powietrza. Choroba nie tylko obniża jakość i plon ziarna, ale również powoduje jego skażenie mikotoksynami.

W zależności od celu ochrony i aktualnej rejestracji warto sprawdzić rozwiązania FMC do stosowania w pszenicy ozimej, takie jak Promino Extra 240 EC, Avtar i Avtar Pro oraz  Seamac® OR Expert – pierwszy na rynku zestaw „biologiczno-chemiczny” do jednoczesnej biostymulacji roślin do wzrostu oraz rozwoju i ochrony upraw przed chorobami.

Dobór konkretnego rozwiązania powinien uwzględniać zagrożenie chorobami, fazę rozwojową pszenicy i zalecenia z aktualnej etykiety.

Przeczytaj także:

Choroby pszenicy ozimej – kompendium

Avtar Pro w ochronie fungicydowej pszenicy ozimej 

Avtar Pro to pakiet fungicydowy przeznaczony do ochrony zbóż przed chorobami liści i kłosów. Łączy działanie dwóch triazoli – difenokonazolu i protiokonazolu – z azoksystrobiną. Takie zestawienie substancji czynnych uzupełnia ich mechanizmy działania i umożliwia uzyskanie efektu zapobiegawczego oraz interwencyjnego, a także ograniczanie rozwoju patogenów po infekcji. Avtar Pro może stanowić element programu ochrony fungicydowej pszenicy ozimej, w którym istotne znaczenie ma zarówno skuteczność zwalczania chorób, jak i strategia przeciwdziałania rozwojowi odporności. Zakres ochrony i termin zastosowania należy dostosować do presji chorób, fazy rozwojowej roślin oraz aktualnych zaleceń etykietowych.

Przeczytaj więcej o tym jak powinna wyglądać ochrona fungicydowa zbóż

Szkodniki pszenicy ozimej – co trzeba monitorować?

Pszenica ozima jest narażona na ataki szkodników przez cały okres wegetacji. Ich obecność może oznaczać nie tylko bezpośrednie uszkodzenia roślin, lecz także ryzyko przenoszenia chorób. Dlatego regularny monitoring plantacji pomaga odpowiednio wcześnie rozpoznać zagrożenie i ocenić potrzebę ochrony.

Najgroźniejsze szkodniki pszenicy ozimej jesienią

Jesienią szczególnie ważne jest monitorowanie pojawu mszyc na plantacji, zwłaszcza podczas ciepłej pogody sprzyjającej ich aktywności. Owady te wysysają soki z roślin oraz mogą przenosić wirusa żółtej karłowatości jęczmienia (BYDV), który poraża również pszenicę.

Jesienią w pszenicy ozimej zagrożeniem jest również łokaś garbatek. Jego larwy żerują na młodych roślinach podgryzając je u podstawy, w wyniku czego dochodzi do placowego wymierania roślin. Na starszych roślinach larwy przeżuwają liście, zeskrobują miękisz i pozostawiają charakterystyczne, postrzępione uszkodzenia.

Najgroźniejsze szkodniki pszenicy ozimej wiosną i latem

W miarę rozwoju pszenicy ozimej warto zwracać uwagę nie tylko na obecność szkodników, ale również na charakterystyczne objawy ich żerowania. Wiosną i latem do najważniejszych szkodników pszenicy ozimej należą m.in.:

• Skrzypionki – larwy wyjadają tkankę liści, pozostawiając podłużne, jasne uszkodzenia. Przy silnym nasileniu żerowania mogą ograniczać powierzchnię asymilacyjną roślin.
• Mszyce na kłosach – wysysają soki z roślin, a ich liczne występowanie może osłabiać rośliny i negatywnie wpływać na rozwój ziarna. Warto również pamiętać o ich zdolności do przenoszenia wirusów.
• Żółwinek zbożowy – larwy żółwinka żerują wewnątrz źdźbeł. W rezultacie może dochodzić do ich bielenia i zamierania kłosów, a także ograniczenia zawiązywania ziarna.
• Pryszczarek pszeniczny – larwy tego szkodnika żerują w kwiatach i na rozwijających się ziarniakach, powodując ich uszkodzenia, ograniczenie rozwoju oraz pogorszenie jakości i wielkości plonu.
• Pryszczarek zbożowiec – szczególnie groźne są larwy, których żerowanie powoduje powstawanie charakterystycznych zgrubień na źdźbłach, deformację i skrócenie kłosów, niedorozwój ziarna oraz zwiększoną łamliwość źdźbeł.

Monitoring plantacji warto prowadzić regularnie, szczególnie w okresach intensywnego wzrostu oraz przed kłoszeniem i w jego trakcie. Niepokojące objawy należy oceniać w kontekście fazy rozwojowej pszenicy i liczebności szkodników. Jeśli konieczne jest skuteczne  zwalczanie mszyc i skrzypionek, warto sięgnąć po insektycyd Nuyard.

Przeczytaj także:

Mszyce – jak zwalczać szkodniki w uprawach?

Kiedy zbierać pszenicę ozimą?

Żniwa należy rozpocząć po osiągnięciu przez ziarno dojrzałości pełnej, mając na uwadze jego wilgotność oraz aktualne i prognozowane warunki pogodowe. Nie warto nadmiernie opóźniać zbioru pszenicy w oczekiwaniu na idealną pogodę, ponieważ opady mogą sprzyjać porastaniu ziarna w kłosach, a także pogorszeniu jego jakości. Jeśli ziarno jest zbyt wilgotne, konieczne może być jego dosuszenie. Równie istotne jest właściwe przygotowanie ziarna do magazynowania. Zbyt wysoka wilgotność sprzyja rozwojowi grzybów, zagrzewaniu i pogorszeniu jakości. Dlatego przed przechowywaniem ziarno należy odpowiednio dosuszyć, a następnie kontrolować warunki składowania.

Najczęstsze błędy w uprawie pszenicy ozimej

W uprawie pszenicy ozimej nawet drobne zaniedbania mogą odbić się na kondycji roślin i wysokości plonu, dlatego warto unikać błędów, które łatwo popełnić.

Do najczęstszych błędów popełnianych w uprawie pszenicy ozimej należą:

• Nieodpowiednie stanowisko i zbyt niskie pH gleby – ograniczają dostępność składników pokarmowych i utrudniają prawidłowy rozwój systemu korzeniowego pszenicy ozimej
• Niewłaściwy termin siewu – zbyt wczesny siew może zwiększać ryzyko nadmiernego rozwoju roślin przed zimą, a zbyt późny utrudniać krzewienie i dobre przygotowanie łanu do zimowania.
• Niedopasowanie odmiany do warunków gospodarstwa – pominięcie takich cech jak zimotrwałość, odporność na choroby czy podatność na wyleganie może utrudnić osiągnięcie zakładanego plonu.
• Schematyczne nawożenie – stosowanie jednakowych dawek azotu niezależnie od kondycji plantacji, zasobności gleby i przewidywanego plonu może prowadzić do nieefektywnego wykorzystania składników pokarmowych.
• Brak regularnego monitoringu – zbyt późnewykrycie chwastów, szkodników lub objawów chorób lub nieprawidłowa ich identyfikacja utrudnia właściwe zaplanowanie ochrony.
• Wykonywanie zabiegów ochronnych bez rzetelnej oceny zagrożenia – nieuwzględnianie presji szkodników i chorób, fazy rozwojowej roślin oraz warunków pogodowych może obniżyć skuteczność ochrony.
• Pomijanie ryzyka wylegania i opóźnianie zbioru – brak oceny ryzyka wylegania łanu oraz zwlekanie ze zbiorem dojrzałego ziarna mogą zwiększać ryzyko strat i pogorszenia jego jakości.

Bibliografia:

1. Gąsiorowski H. (red.) (2004). Pszenica – chemia i technologia, PWRiL Poznań, 600.
2. Grzebisz W. (2011). Potas – system nawożenia, Akademia Rolnicza, Poznań.
3. Horoszkiewicz-Janka (red.), Korbas M. (red.), Mrówczyński M. (2013). Metodyka Integrowanej Produkcji pszenicy jarej i ozimej dla producentów. Instytut Ochrony Roślin Państwowy Instytut Badawczy, Poznań.
4. Horoszkiewicz-Janka J. (red.), Korbas M. (red.), Mrówczyński M. (red.) (2017). Metodyka integrowanej ochrony jęczmienia ozimego i jarego dla doradców. Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, Poznań.
5. Horoszkiewicz-Janka J. (red.), Strażyński P. (red.), Mrówczyński M. (red.) (2023). Metodyka Integrowanej Produkcji pszenicy ozimej i jarej. Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Warszawa.
6. Szczepaniak W. (2013). Jak efektywnie nawozić pszenicę ozimą azotem?, Agrotechnika, Poradnik Rolnika, 2, 1-17.
7. Smagacz J. (2004). Reakcja wybranych odmian pszenicy ozimej na przedplon. Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, (231), s. 23-23. 65–71.

Autor wpisu

FMC to globalna firma z ponad 140-letnią historią tworzenia innowacyjnych rozwiązań dla rolnictwa. Nasze początki sięgają 1883 roku w Kalifornii, kiedy wynalazca John Bean opracował pierwszy opryskiwacz tłokowy. Od tamtej pory nieustannie rozwijamy technologie, które wspierają nowoczesne rolnictwo.

Dowiedz się więcej o autorze