Żółtlica drobnokwiatowa – rozpoznawanie, szkodliwość i zwalczanie

Inne

Żółtlica drobnokwiatowa (Galinsoga parviflora)  jest jednorocznym, ciepłolubym chwastem z rodziny astrowatych. Stanowi poważne zagrożenie dla upraw buraka oraz innych okopowych, ponieważ może spowodować poważny spadek plonu. Żółtlicę drobnokwiatową można rozpoznać po położonych naprzeciwlegle liściach i – jak sama nazwa wskazuje – drobnych żółtych kwiatach. Charakteryzuje się wysoką plennością, żywotnością oraz zdolnością do ekspansji na obszarach uprawnych dlatego zwalczanie żółtlicy drobnokwiatowej to konieczność. Jak ją rozpoznać i skutecznie zwalczać?  

Żółtlica drobnokwiatowa – co to za chwast?

Żółtlica drobnokwiatowa to jednoroczny, ciepłolubny chwast, który pochodzi z Ameryki Środkowej. Preferuje stanowiska żyzne, wilgotne i zasobne w azot. Szczególnie intensywnie występuje w uprawach o szerokiej rozstawie oraz późno zakrywających międzyrzędzia. Żółtlica rośnie bardzo szybko i już cztery tygodnie od wykiełkowania może kwitnąć (Wnuk i Ziaja, 2010).

Jak wygląda żółtlica drobnokwiatowa?

Jak wyglądają siewki żółtlicy?

Liścienie siewki żółtlicy drobnokwiatowej są jajowatego kształtu, w części szczytowej mają delikatne wcięcie. Ich barwa jest jasnozielona. Osiągają długość około 15-20 mm. Pierwsze liście są również jajowate, ale w części szczytowej delikatnie zaostrzone. Te liście są lekko owłosione i ułożone naprzeciwlegle. Łodyżka siewki jest naga, o fioletowym zabarwieniu.

Jak wygląda dorosła żółtlica drobnokwiatowa?

Żółtlica drobnokwiatowa osiąga wysokość do około 60 cm (El-Shabasy i Al-Gifri, 2019), ma silnie rozgałęzioną i owłosioną łodygę, a jej liście są romboidalnego kształtu, o ząbkowatym brzegu. Im wyżej usytuowane są na łodydze tym ich kształt staje się bardziej lancetowaty. Ułożone są na niej naprzeciwlegle. Kwiatostanem żółtlicy jest koszyczek, a kwiaty mają słabo rozwinięte białe płatki z żółtymi pylnikami.

Gdzie występuje żółtlica drobnokwiatowa?

Żółtlica drobnokwiatowa uważana jest za pospolity chwast szczególnie w uprawach buraków, ziemniaków, cebuli oraz kapusty (Damalas, 2008). Pojawia się również na innych stanowiskach rolniczych, gdzie znajduje sprzyjające warunki do rozwoju. Rośnie na glebach piaszczystych, ilastych i gliniastych, wykazując wyraźną preferencję do wilgotnych stanowisk zasobnych w azot (Adnan i in., 2015). Późniejsze wschody żółtlicy w sezonie wegetacyjnym wiążą się z jej wymaganiami cieplnymi. Chwast ten wschodzi falami w miarę wzrostu temperatury. Ze względu na wysoką plenność i zdolność do szybkiego rozwoju, żółtlica drobnokwiatowa stanowi szczególnie poważne zagrożenie dla upraw buraka cukrowego.

Dlaczego żółtlica drobnokwiatowa jest trudna do zwalczania?

Żółtlica drobnokwiatowa to jeden z najgroźniejszych i najbardziej uciążliwych chwastów w uprawie buraka. Jak już było wspomniane charakteryzuje się wysoką plennością, żywotnością nasion oraz bardzo szybkim rozwojem, który trwa zaledwie 4-6 tygodni. Podczas jednego sezonu wegetacyjnego roślina wydaje kilka pokoleń, a każde z nich jest zdolne do wydania nasion. Rekordowo jedna roślina może wytworzyć nawet do 300 tys. nasion. W odpowiednich temperaturach wschody żółtlicy są możliwe przez cały okres wegetacyjny. Dodatkowo żółtlica wykazuje silną konkurencję o wodę i składniki pokarmowe, szczególnie o azot, co skutecznie hamuje wzrost roślin uprawnych. Istotnym problemem w zwalczaniu tego chwastu jest również fakt, że wyrwane z ziemi rośliny mogą się z powrotem ukorzenić.

Żółtlica drobnokwiatowa w buraku – szkodliwość

Konkurencja o wodę i składniki pokarmowe

Żółtlica drobnokwiatowa stanowi poważne zagrożenie dla upraw buraka przede wszystkim ze względu na bardzo silną konkurencję o wodę i składniki pokarmowe. Szczególnie niebezpieczna jest konkurencja o wodę w okresie intensywnego wzrostu buraka, czyli w lipcu i sierpniu. W tym czasie następuje najszybszy przyrost masy korzenia i liści buraka, a każdy niedobór wody bezpośrednio hamuje rozwój i zmniejsza potencjał plonowania buraków. Żółtlica równie intensywnie konkuruje też o azot i inne makroelementy.

Zagłuszanie młodych roślin

Szkodliwość żółtlicy drobnokwiatowej w buraku wynika m.in. z powolnego początkowego tempa wzrostu roślin uprawnych. Burak charakteryzuje się powolnym początkowym rozwojem, szczególnie w pierwszych tygodniach po wschodzie. Z kolei żółtlica rozwija się niezwykle szybko i już w cztery tygodnie od kiełkowania jest w stanie zakwitnąć. Młode rośliny buraka są więc zagłuszane przez bujnie rosnące pędy żółtlicy, które przesłaniają światło i utrudniają jego prawidłowy rozwój.

Problem kolejnych wschodów

Nasiona żółtlicy mogą kiełkować przez cały sezon wegetacyjny, przez co stanowią duże wyzwanie w uprawie okopowych. Nawet po przeprowadzeniu zabiegu chwastobójczego w początkowym okresie wegetacji, nowe chwasty szybko wschodzą w dalszym jego okresie i stanowią zagrożenie dla roślin uprawnych.

Kiedy żółtlica drobnokwiatowa wschodzi?

Żółtlica drobnokwiatowa jest chwastem ciepłolubnym, dlatego jej wschody pojawiają się zazwyczaj później niż większość innych gatunków chwastów. Pierwsze rośliny żółtlicy wschodzą w maju, gdy temperatura gleby i powietrza osiąga odpowiedni poziom. Dużym wyzwaniem dla plantatorów jest fakt, że kolejne fale wschodów chwastu mogą wystąpić również po wcześniejszych zabiegach chwastobójczych. Z tego powodu plantacje pozostają zagrożone przez żółtlicę drobnokwiatowa przez cały sezon wegetacyjny.

Jak zapobiegać rozprzestrzenianiu żółtlicy?

Źródłem zachwaszczenia pól uprawnych przez żółtlicę drobnokwiatowa są nasiona chwastów. Efektywna profilaktyka pozwala utrzymać niski poziom zachwaszczenia i znacznie ułatwia późniejszą ochronę plantacji.

Niedopuszczanie do wydania nasion

Najważniejszym działaniem zapobiegawczym jest niedopuszczenie, aby żółtlica wydała nasiona, ponieważ jedna roślina może wytworzyć nawet do 300 tys. nasion, które przez wiele lat zachowują zdolność do kiełkowania w glebie. Z tego powodu wszystkie zabiegi zwalczające żółtlicę drobnokwiatową, zarówno mechaniczne, jak i herbicydowe, powinny być przeprowadzane przed jej kwitnieniem.

Zmianowanie w walce z żółtlicą drobnokwiatową

Stosowanie odpowiedniego przedplonu i zmianowania roślin to bardzo ważne działania profilaktyczne. Unikanie upraw podatnych na zachwaszczenie żółtlicą przez kilka lat z rzędu pozwala efektywnie ograniczyć jej liczebność na danym polu.

Mechaniczne niszczenie chwastów

Mechaniczne niszczenie i ręczne usuwanie żółtlicy są skuteczne w jej początkowych okresach rozwojowych. Wyrwane rośliny powinny być usunięte z pola, gdyż mogą się ponownie ukorzenić.

Higiena maszyn – ważny aspekt w walce z żółtlicą

Zachowanie czystości maszyn oraz narzędzi rolniczych pozwala na ograniczenie rozprzestrzeniania się żółtlicy drobnokwiatowej między polami. Jej nasiona mogą przylegać do narzędzi i części maszyn i łatwo przenosić się na duże odległości.

Żółtlica drobnokwiatowa – zwalczanie

Kiedy najlepiej zwalczać żółtlicę?

Efektywne zwalczanie żółtlicy drobnokwiatowej wymaga wczesnego rozpoznania jej obecności na polu i podjęcia szybkich działań. Ten chwast należy niszczyć w początkowych fazach rozwojowych, zanim dojrzeje i wytworzy nasiona.

Równie ważny jest stały monitoring plantacji, również w sytuacji, kiedy zostały już wcześniej wykonane zabiegi herbicydowe. Niestety, w przypadku żółtlicy należy liczyć się z tym, że mogą pojawić się kolejne wschody chwastu.

Zwalczanie mechaniczne i agrotechniczne żółtlicy drobnokwiatowej

Zabiegi mechaniczne i agrotechniczne stanowią podstawę ochrony plantacji przed żółtlicą drobnokwiatową. Wszystkie te metody powinny być stosowane regularnie i na tyle wcześnie, aby nie dopuścić do dojrzewania roślin i wydania przez nie nasion.

Chemiczne zwalczanie żółtlicy drobnokwiatowej

Ochrona herbicydowa stanowi uzupełnienie metod mechanicznych i agrotechnicznych. Zabiegi przeprowadza się najczęściej od wschodów do fazy 2 liści chwastów, kiedy są one szczególnie podatne na działanie preparatów i można ich użyć w najniższej zalecanej dawce.

Oprysk na żółtlicę drobnokwiatową – o czym pamiętać?

Wybór herbicydu oraz terminu zabiegu na żółtlicę drobnokwiatową zależą od wielu czynników i nie istnieje jedno uniwersalne rozwiązanie dla wszystkich. Przy wyborze środka należy uwzględnić gatunek rośliny uprawnej oraz fazę rozwojową w której występuje żółtlica drobnokwiatowa. Oprysk na żółtlicę drobnokwiatową jest najskuteczniejszy od wschodów do fazy 2 liści. Należy również zwrócić uwagę na fazę rozwojową rośliny uprawnej, niektóre herbicydy można stosować tylko w określonych okresach wegetacji.

Przed zastosowaniem herbicydu zawsze należy sprawdzić aktualną rejestrację środka, ponieważ rejestracje zmieniają się. Każdy zabieg musi być przeprowadzony zgodnie z etykietą produktu, która zawiera zalecenia dotyczące dawki, warunków pogodowych, bezpieczeństwa i innych parametrów zabiegu.

Venzar® 500 SC w zwalczaniu żółtlicy w buraku

W programie chemicznej ochrony buraka przed żółtlicą drobnokwiatową można wykorzystać rozwiązania, które zawierają lenacyl, zgodnie z zakresem aktualnej rejestracji i etykietą produktu. Lenacyl hamuje proces fotosyntezy w roślinach chwastów i jest pobierany przez ich korzenie. Pierwsze objawy działania tej substancji to chlorozy na dolnych liściach, następnie nekrozy i zamieranie chwastów w fazie wschodów, ewentualnie całkowity brak ich wschodów. Ta substancja czynna jest dostępna w produkcie Venzar® 500 SC oraz pakiecie handlowym Venzar® Pro.

Venzar® 500 SC to herbicyd selektywny. o działaniu układowym, stosowanym doglebowo lub nalistnie, który jest koncentratem w postaci zawiesiny do rozcieńczania wodą. Z kolei Venzar® Pro to gotowy pakiet zawierający zarówno Venzar® 500 SC, jak i Ziper 700 SC., który zawiera skuteczną kombinację lenacylu oraz metamitronu.

Szczegółowe informacje dotyczące dawek, terminów i warunków stosowania znajdują się na aktualnej etykiecie produktu.

Przeczytaj także:

Chwasty w buraku cukrowym – najczęstsze gatunki i ich zwalczanie

Jak ograniczyć żółtlicę drobnokwiatową?

Zwalczanie żółtlicy drobnokwiatowej wymaga systematycznego i świadomego podejścia przez cały sezon.

Najważniejsze działania

1. Rozpoznaj chwast we wczesnej fazie rozwojowej – regularne obserwacje plantacji pozwalają na wykrycie żółtlicy drobnokwiatowej zanim rośliny się rozrosną i wydadzą nasiona. Wcześnie wykonane zabiegi są najbardziej efektywne.
2. Monitoruj kolejne wschody chwastu – ze względu na to, że wschody żółtlicy rozłożone są w czasie, obserwacje plantacji powinny być kontynuowane nawet po wykonaniu oprysku.
3. Nie dopuść do wydania nasion przez żółtlicę – wszystkie zabiegi ochronne powinny być przeprowadzane przed osiągnięciem przez rośliny konkurencyjne dojrzałości oraz przed wydaniem przez nie nasion.
4. Regularnie stosuj metody agrotechniczne – bronowanie, pielęgnacja międzyrzędzi, prawidłowe przygotowanie stanowiska i zmianowanie stanowią podstawę ochrony przed chwastami, w tym oczywiście przed żółtlicą drobnokwiatową. Metody mechaniczne powinny być przeprowadzane regularnie i na tyle wcześnie, aby nie dopuścić do osiągnięcia przez chwasty dojrzałości i wydania nasion.
5. W razie potrzeby dobierz herbicyd dopuszczony do danej uprawy – jeśli metody agrotechniczne nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, zastosuj herbicyd zarejestrowany w danej uprawie. Wybór preparatu i termin zabiegu muszą być dostosowane do fazy rozwojowej żółtlicy oraz rośliny uprawnej.
6. Po zabiegu ochronnym ponownie skontroluj plantację – zabiegi herbicydowe lub mechaniczne niestety nie rozwiązują problemu na cały sezon. Kolejne wschody żółtlicy mogą pojawić się bardzo szybko.

Przeczytaj także:

Uprawa buraka cukrowego krok po kroku – wymagania, siew i ochrona

Bibliografia:

1. Wnuk Z., Ziaja M. (2010) Galinsoga sp. w zbiorowiskach segetalnych pasma przedborsko-małogoskiego. FRAGM. AGRON. 27(3), 159–166.
2. Adnan Al-Rehaily, Jacob Thomas, Mohammed Yusuf, Sivadasan Mayandy, Ahmed H. Alfarhan, Mohamed A. El-Sheikh, Abdulrehman Alata (2015). Taxonomy and distribution of two newly recorded genera in Saudi Arabia. Kuwait J. Sci., 42: (3) 158-169.
3. Dalamas Ch. (2008). Distribution, biology, and agricultural importance of Galinsoga parviflora (Asteraceae). Distribution, biology, and agricultural importance of Galinsoga parviflora (Asteraceae). Weed Biology and Management, 8(3), 147-153.
4. El-Shabasy, Al-Gifri (2019). Vegetative Anatomy of Galinsoga parviflora Cav. (A Newly Recorded Genera in Jazan Region, KSA. Journal of Agriculture and Life Sciences. 6(2),42-46.

Przeczytaj także:

Chwościk buraka – opis i zwalczanie

Autor wpisu

FMC to globalna firma z ponad 140-letnią historią tworzenia innowacyjnych rozwiązań dla rolnictwa. Nasze początki sięgają 1883 roku w Kalifornii, kiedy wynalazca John Bean opracował pierwszy opryskiwacz tłokowy. Od tamtej pory nieustannie rozwijamy technologie, które wspierają nowoczesne rolnictwo.

Dowiedz się więcej o autorze