Jakie są objawy występowania mszyc na jabłoniach?

Pierwsze objawy żerowania mszyc w sadzie jabłoniowym pojawiają się na młodych liściach i niezdrewniałych wierzchołkach pędów. Charakterystyczne symptomy to zwijanie i deformacja liści, skręcanie młodych pędów, uszkodzenia zawiązków owoców, obecność lepkiej spadzi oraz czarnego nalotu grzybów sadzakowych. Przy silnym porażeniu może dojść do pogorszenia jakości i wielkości owoców.

Które gatunki mszyc są najgroźniejsze dla sadów jabłoniowych?

W sadach jabłoniowych najczęściej występują: mszyca jabłoniowo-babkowa, mszyca jabłoniowa, mszyca jabłoniowo-zbożowa oraz bawełnica korówka. Za najgroźniejszy gatunek uznawana jest mszyca jabłoniowo-babkowa, która wcześnie zasiedla drzewa, silnie deformuje liście i uszkadza zawiązki owoców, powodując znaczące straty plonu.

Kiedy należy prowadzić monitoring mszyc w sadzie?

Monitoring sadu pod kątem występowania mszyc powinien rozpocząć się już od początku sezonu wegetacyjnego. Terminy lustracji zależą od gatunku szkodnika. Przykładowo mszycę jabłoniowo-babkową kontroluje się po kwitnieniu i następnie co dwa tygodnie do połowy lipca. Natomiast bawełnicę korówkę obserwuje się przed kwitnieniem oraz regularnie co 7-14 dni po kwitnieniu.

Kiedy wykonać oprysk na mszyce na jabłoniach?

Zabieg na mszyce w sadzie jabłoniowym należy przeprowadzić po stwierdzeniu przekroczenia progu zagrożenia podczas lustracji sadu. Nie warto czekać na masowe pojawienie się kolonii, ponieważ liczebność mszyc może bardzo szybko wzrosnąć. Szczególnie ważna jest szybka reakcja w przypadku mszycy jabłoniowo-babkowej. Termin zabiegu powinien również uwzględniać warunki pogodowe sprzyjające rozwojowi szkodników.

Jakie są zasady przy zwalczaniu mszyc w sadzie?

Skuteczna ochrona sadu przed mszycami opiera się na regularnym monitoringu, właściwym terminie zabiegu oraz stosowaniu środków ochrony roślin zgodnie z aktualną rejestracją i etykietą. Należy przestrzegać zasad integrowanej ochrony roślin, chronić organizmy pożyteczne oraz unikać wielokrotnego stosowania tych samych substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko powstawania odporności u mszyc.

Mszyce w sadach jabłoniowych – kiedy i jak je zwalczać?

Owoce

Mszyce w sadach jabłoniowych stanowią realne zagrożenie dla plonu. Mszyce na jabłoni należą do najgroźniejszych szkodników występujących w sadach. Najczęściej spotykane gatunki, takie jak mszyca jabłoniowa oraz mszyca jabłoniowo-babkowa, mogą w krótkim czasie tworzyć liczne kolonie i powodować znaczne straty gospodarcze. W sadach niechronionych, w zależności od gatunku, mogą rozwijać nawet dwadzieścia pokoleń w ciągu sezonu. Skuteczne zwalczanie mszyc w sadzie wymaga podjęcia takich działań jak regularny monitoring i lustracja. Pozwalają one wcześnie wykryć objawy żerowania szkodników i właściwie wyznaczyć termin zabiegu.

Jak rozpoznawać najważniejsze gatunki mszyc? Kiedy prowadzić obserwacje oraz w jakim terminie wykonać zabieg, aby zwalczanie mszyc w sadzie było skuteczne?

Spis treści

Mszyce w sadach jabłoniowych – jakie objawy powinny zaniepokoić sadownika?

Mszyce na jabłoni mogą pojawiać się już od wczesnej wiosny. W krótkim czasie potrafią tworzyć liczne kolonie. Pierwsze objawy żerowania mszyc widoczne są na niezdrewniałych wierzchołkach pędów oraz młodych liściach. Z czasem widoczne są również na zawiązkach owoców, jak i samych owocach. Nasilenie objawów zależy od gatunku szkodnika oraz liczebności jego kolonii.

Mszyca na jabłoni – objawy, które powinny zaniepokoić sadownika (Danelski i in., 2015; Meszka i in., 2015)

Zwijanie i deformacja liści
Skręcanie się wierzchołków młodych pędów
Uszkodzenia i deformacja zawiązków owoców
Niedorozwój owoców oraz pogorszenie ich jakości handlowej
Obecność spadzi na liściach i owocach
Rozwój grzybów sadzakowych na powierzchni liści i owoców
Kolonie mszyc na młodych przyrostach, liściach oraz pąkach

Najważniejsze gatunki mszyc w sadach jabłoniowych

W sadach występują następujące gatunki mszyc:

Mszyca jabłoniowo-babkowa Dysaphis plantaginea
Mszyca jabłoniowa Aphis pomi
Mszyca jabłoniowo-zbożowa Rhopalosiphum insertum
Bawełnica korówka Eriosoma lanigeru

Mszyca jabłoniowo-babkowa – najgroźniejszy gatunek mszyc dla sadów jabłoniowych

Mszyca jabłoniowo-babkowa jest powszechnym i zarazem najgroźniejszym gatunkiem zasiedlającym sady jabłoniowe. Występuje na terenie całego kraju i powoduje istotne straty plonu oraz pogorszenie jakości owoców. Jej szkodliwość wynika przede wszystkim z wczesnego zasiedlania drzew oraz intensywnego żerowania na młodych tkankach. Kolonie mszycy jabłoniowo-babkowej rozwijają się na najmłodszych liściach i wierzchołkach pędów, prowadząc do ich silnego zwijania i deformacji. Mszyca jabłoniowo-babkowa uszkadza także zawiązki owoców. Owoce pokryte nalotem z grzybów sadzakowych tracą wartość handlową. W ciągu sezonu wegetacyjnego może rozwinąć się do dziesięciu pokoleń tego szkodnika.

Mszyce w sadach jabłoniowych. Monitoring i skuteczne zwalczanie. Poradnik dla sadowników. Mszyce na jabłoni. — Mszyca jabłoniowo-babkowa (Dysaphis plantaginea)

Mszyca jabłoniowa

Mszyca jabłoniowa jest gatunkiem, który występuje głównie na jabłoni, chociaż czasem spotykana jest również na gruszy. Ten gatunek mszyc zasiedla przede wszystkim młode liście oraz wierzchołki pędów. Żerowanie mszycy jabłoniowej powoduje zwijanie i deformację liści, skręcanie pędów oraz ograniczenie wzrostu młodych drzew. Mszyce wydzielają też duże ilości spadzi, która pokrywa liście i owoce. Na powierzchni spadzi rozwijają się grzyby sadzakowe, które tworzą czarny nalot ograniczający proces fotosyntezy oraz utratę wartości handlowej owoców. Ze względu na dużą zdolność do rozmnażania i szybkie tempo rozwoju populacji mszycy jabłoniowej ogromne znaczenie ma monitoring sadu. Zwalczanie szkodnika powinno być przeprowadzane po stwierdzeniu pierwszych kolonii, zanim dojdzie do masowego zasiedlenia drzew.

Mszyca jabłoniowo-zbożowa

Ze względu na krótszy okres żerowania na jabłoni niż pozostałe gatunki mszyc, mszyca jabłoniowo-zbożowa stanowi mniejsze zagrożenie dla sadów. Nie można jej jednak lekceważyć. Żerujące szkodniki powodują uszkodzenia liści, pędów oraz zawiązków owoców, co również ma wpływ na jakość plonów.

Bawełnica korówka

Bawełnica korówka, to mszyca, która zasiedla korzenie, pnie, konary oraz młode pędy jabłoni. Żeruje na kambium, tj. miazdze twórczej, na odrostach korzeniowych, ogonkach liściowych oraz unerwieniu liści. Charakterystycznym objawem jej obecności w sadzie są kolonie pokryte białą, watowatą wydzieliną woskową, widoczne najczęściej w spękaniach kory, miejscach cięcia oraz na młodych pędach. Uszkodzone tkanki stają się miejscem wnikania patogenów wywołujących choroby kory i drewna. Przy silnym występowaniu bawełnica korówka może znacząco pogarszać kondycję drzew i utrudniać zbiór owoców.

Monitoring mszyc w sadzie – kiedy prowadzić lustracje?

Skuteczne zwalczanie mszyc w sadzie wymaga regularnych obserwacji drzew. Monitoring mszyc w sadzie powinien być prowadzony od początku sezonu wegetacyjnego – patrz tabela nr 1. Monitoring pozwala precyzyjnie określić kiedy atakują mszyce i czy został przez nie przekroczony próg zagrożenia.

Tabela 1. Zwalczanie mszyc w sadzie – terminy lustracji (Meszka i in., 2015; Sobiszewski i Cieślińska., 2023)

Gatunek	Termin lustracji	Co sprawdzać	Próg zagrożenia
Mszyca jabłoniowo-babkowa	Po kwitnieniu, następnie co 2 tygodnie do połowy lipca	Liście	1 drzewo z koloniami na 50 badanych drzew
Mszyca jabłoniowa	Po kwitnieniu	Długopędy	15 pędów z koloniami mszyc na 150 badanych pędów
Mszyca jabłoniowo-zbożowa	Wczesna wiosna	Pąki i pierwsze liście	100 pąków koloniami mszyc na 200 badanych pąków
Bawełnica korówka	Przed kwitnieniem oraz po, następnie systematycznie co 7-14 dni	Pnie, odrosty korzeniowe oraz konary	2 drzewa z koloniami na 50 badanych drzew

Kiedy zwalczać mszyce w sadach jabłoniowych?

O tym kiedy pryskać jabłonie na mszyce decyduje przede wszystkim monitoring w sadzie oraz stwierdzenie przekroczenia przez szkodniki progu zagrożenia. Nie należy dopuścić do namnażania się ich kolonii i masowego zasiedlenia drzew. Liczne szkodniki są w stanie w znacznym stopniu osłabić jabłonie i bardzo ograniczyć ich plonowanie. Dodatkowo sama ochrona drzew może stać się znacznie trudniejsza oraz mniej efektywna. Szczególnie szybko powinno się reagować w przypadku mszycy jabłoniowo-babkowej.

Wybierając termin kiedy pryskać od mszycy należy zwrócić uwagę na warunki pogodowe. Determinują one tempo rozwoju populacji szkodnika. Wysokie temperatury oraz wysoka wilgotność potrafią skrócić cykl rozwojowy szkodnika nawet o kilka dni. Należy również pamiętać, że mszyce rozwijają kilka pokoleń w sezonie wegetacyjnym, więc monitoring należy powtarzać regularnie.

Zwalczanie mszyc w sadzie – dobór środka i zasady zabiegu

Środki do zwalczania mszyc w sadzie należy dobierać zgodnie z aktualną rejestracją i etykietą. W ochronie trzeba uwzględniać również organizmy pożyteczne i unikać powtarzania tych samych substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko uodpornienia.

Zabiegi powinny być prowadzone zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin, z zachowaniem dawek i okresów karencji. Obecnie (24 czerwca 2026 r.) oprysk jabłoni na mszyce może być prowadzony przy użyciu środków zawierających następujące substancje czynne acetamiprydu, flonikamidu lub pyretryn (www.gov.pl).

Bibliografia

Danelski W., Badowska-Czubik T., Kruczyńska D., Bielicki P., Rozpara E. (2015). Damage of apple fruits of several cultivars growing on different rootstocks by rosy apple aphid (Dysaphis plantaginea Pass.) in organic orchard. Uszkodzenia owoców kilku odmian jabłoni rosnących na różnych podkładkach przez mszycę jabłoniowo-babkową (Dysaphis plantaginea Pass.) w sadzie ekologicznym. Progress in Plant Protection, 55(4), 483-487.
Meszka B. (red.) (2015). Poradnik sygnalizatora ochrony jabłoni. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.
Sobiszewski P. (red.), Cieślińska M. (red.) (2023). Metodyka integrowanej produkcji jabłek. Główny Inspektorat Ochrony Roślin, Warszawa.
www.gov.pl, dostęp 19.06.2026

Autor wpisu

FMC to globalna firma z ponad 140-letnią historią tworzenia innowacyjnych rozwiązań dla rolnictwa. Nasze początki sięgają 1883 roku w Kalifornii, kiedy wynalazca John Bean opracował pierwszy opryskiwacz tłokowy. Od tamtej pory nieustannie rozwijamy technologie, które wspierają nowoczesne rolnictwo.

Dowiedz się więcej o autorze

Najczęściej zadawane pytania

: Pierwsze objawy żerowania mszyc w sadzie jabłoniowym pojawiają się na młodych liściach i niezdrewniałych wierzchołkach pędów. Charakterystyczne symptomy to zwijanie i deformacja liści, skręcanie młodych pędów, uszkodzenia zawiązków owoców, obecność lepkiej spadzi oraz czarnego nalotu grzybów sadzakowych. Przy silnym porażeniu może dojść do pogorszenia jakości i wielkości owoców.
: W sadach jabłoniowych najczęściej występują: mszyca jabłoniowo-babkowa, mszyca jabłoniowa, mszyca jabłoniowo-zbożowa oraz bawełnica korówka. Za najgroźniejszy gatunek uznawana jest mszyca jabłoniowo-babkowa, która wcześnie zasiedla drzewa, silnie deformuje liście i uszkadza zawiązki owoców, powodując znaczące straty plonu.
: Monitoring sadu pod kątem występowania mszyc powinien rozpocząć się już od początku sezonu wegetacyjnego. Terminy lustracji zależą od gatunku szkodnika. Przykładowo mszycę jabłoniowo-babkową kontroluje się po kwitnieniu i następnie co dwa tygodnie do połowy lipca. Natomiast bawełnicę korówkę obserwuje się przed kwitnieniem oraz regularnie co 7-14 dni po kwitnieniu.
: Zabieg na mszyce w sadzie jabłoniowym należy przeprowadzić po stwierdzeniu przekroczenia progu zagrożenia podczas lustracji sadu. Nie warto czekać na masowe pojawienie się kolonii, ponieważ liczebność mszyc może bardzo szybko wzrosnąć. Szczególnie ważna jest szybka reakcja w przypadku mszycy jabłoniowo-babkowej. Termin zabiegu powinien również uwzględniać warunki pogodowe sprzyjające rozwojowi szkodników.
: Skuteczna ochrona sadu przed mszycami opiera się na regularnym monitoringu, właściwym terminie zabiegu oraz stosowaniu środków ochrony roślin zgodnie z aktualną rejestracją i etykietą. Należy przestrzegać zasad integrowanej ochrony roślin, chronić organizmy pożyteczne oraz unikać wielokrotnego stosowania tych samych substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko powstawania odporności u mszyc.