Niedobór boru w buraku cukrowym – objawy i zapobieganie

Warzywa

Burak cukrowy jest wrażliwy na niedobór boru, w takich niekorzystnych warunkach szybko dochodzi do pojawiania się chorób fizjologicznych buraka, m.in. zgorzeli liści sercowych. W rezultacie wpływa to negatywnie na wysokość i jakość plonu. Jak rozpoznać niedobór boru w buraku cukrowym i jak im przeciwdziałać?

Jak rozpoznać niedobór boru w buraku cukrowym?

Bor (B) jest mikropierwiastkiem, który bierze udział w licznych procesach fizjologicznych, m.in. transporcie i metabolizmie węglowodanów czy wzroście i podziale komórek. Ma fundamentalne znaczenie dla prawidłowego rozwoju buraka cukrowego.

Objawy jego niedoboru występują szybko i najpierw są widoczne na najmłodszych liściach buraka. Trzeba pamiętać, że bor bardzo słabo przemieszcza się w roślinie.

Bor jest ważnym pierwiastkiem biorącym udział w licznych procesach zachodzących w buraku cukrowym.

Objawy niedoboru boru w buraku cukrowym w kolejności występowania

• Początkowo obserwuje się deformację najmłodszych liści buraka. Młode liście mogą być także kruche.
• Wraz z pogłębieniem deficytu boru, blaszki liściowe buraka stopniowo brunatnieją, a następnie czernieją, zaś tkanka spichrzowa korzenia korkowacieje i zamiera. To cechy charakterystyczne choroby fizjologicznej, nieinfekcyjnej zgorzeli liści sercowych.
• Następnie dochodzi do brązowienia i powstawania pustych przestrzeni wewnątrz główki korzeniowej oraz spękania skórki korzeni – sucha zgnilizna korzeni. To zwiększa ryzyko wystąpienia chorób inwazyjnych, np. grzybowych.
• W zaawansowanej fazie niedożywienia buraka cukrowego borem gniją głowy korzeni, to jest tzw. porażenie wtórne.
• Nawet przy braku zgnilizn system korzeniowy buraka cukrowego jest słabo rozwinięty.

Niedobór boru w buraku cukrowym powoduje znaczne obniżenie plonu, a oprócz tego wpływa na obniżenie zawartości cukru. Jednakże decyduje o tym nie tylko wysokość deficytu mikropierwiastka, lecz także czynniki zewnętrzne – środowiskowe.

Niedobór boru w buraku może wystąpić już w bardzo wczesnych stadiach rozwojowych, a jego skutkiem jest m.in. osłabiony wzrost i więdnięcie pędów. Na tym etapie niedożywienie buraka borem jest bardzo trudne do rozpoznania, powyżej opisane objawy są już cechami charakterystycznymi dla tych niedoborów. Z kolei z upływem czasu, przy długo utrzymującym się deficycie boru symptomy mogą być mylone z niektórymi chorobami korzeni lub liści. Co za tym idzie – pojedyncze oznaki to wciąż za mało, aby obiektywnie zdiagnozować źródło problemu.

Dlaczego burakom może brakować boru?

Niedobór boru jest częstym problemem w uprawie roślin w Polsce. Dotyczy to nie tylko buraka cukrowego, lecz również innych wrażliwych gatunków. Jedną z przyczyn tego niekorzystnego zjawiska jest niska zasobność polskich gleb w ten pierwiastek przy jednoczesnym wysokim zapotrzebowaniu roślin uprawnych.

Dla przykładu burak cukrowy potrzebuje aż 7g B do wytworzenia jednej tony korzeni (J. Piszczek i in., 2018). Jednakże problem z deficytem boru jest potęgowany przez czynniki środowiskowe, a zdarzają się również przypadki występowania oznak niedoboru pomimo dostępności boru w glebie. Potencjalne przyczyny takiej sytuacji.

• Zbyt wysokie pH – burak cukrowy najlepiej plonuje na glebach o pH wynoszącym 6,2-7,0 – zakres nieco różni się w zależności od typu gleby. Jednak jego wymagania powodują poniekąd problem innego typu, mianowicie im wyższe pH, tym mniejsza efektywność pobierania boru. Trzeba to zoptymalizować. Warto pamiętać też, że objawy niedoboru boru często występują w glebach świeżo wapnowanych.
• Niedobór wody – symptomy niedożywienia borem obserwuje się w warunkach długotrwałej suszy glebowej, gdyż pierwiastek jest pobierany przez korzenie włośnikowe „biernie”, tj. wraz z wodą. Problem może więc wystąpić nawet, gdy zawartość pierwiastka w glebie jest wysoka. Z kolei intensywne, częste ulewne deszcze przyspieszają wymywanie boru.
• Słabe parametry gleby – w podłożach lekkich, piaszczystych i ubogich w próchnicę bor jest szybciej wymywany w głąb profilu glebowego, poza zasięg korzeni. Pierwiastek jest najskuteczniej magazynowany w podłożach o wysokiej zawartości materii organicznej.

Jak zapobiegać niedoborowi boru w buraku?

Niedobór boru w buraku ogranicza się przez działania pośrednie i bezpośrednie.

Do działań pośrednich należą regulacja pH, wzbogacanie gleby w materię organiczną i stosowanie biostymulatorów. Odpowiedni co tego celu jest biostymulator Seamac® OR, gdyż wspomaga rozwój systemu korzeniowego, tym samym zwiększa jego zdolności sorpcyjne, m.in. ułatwia burakowi pobieranie boru i wody. Jednocześnie istotnie zwiększa tolerancję roślin na stres abiotyczny, np. powodowany przez suszę.

Do działań bezpośrednich zalicza się dokarmianie dolistne buraka, które zgodnie z metodyką integrowanej ochrony buraka cukrowego i pastewnego należy wykonać w fazie 3-4 par liści właściwych. Do dwóch tygodni później wykonuje się następny zabieg. Nawożenie borem buraka zaleca się przeprowadzać wieczorem lub w pochmurne dni, w temperaturze poniżej 20°C.

Nawożenie dolistne daje szybsze rezultaty w zapobieganiu niedoborom boru od nawożenia doglebowego i jest najczęściej praktykowane. Jednakże nie jest jedynym, dostępnym rozwiązaniem. Niekorzystnej sytuacji można przeciwdziałać wcześniej, przez aplikację nawozu doglebowego z borem. Jest to zalecane zwłaszcza na glebach lekkich, ubogich w wapń i z tendencją do szybkiego wysychania.

Oczywiście dawki i terminy muszą być zgodne z zaleceniami stosowanego nawozu. Nie tylko niedobór, lecz także nadmiar boru może być szkodliwy dla roślin.

Przeczytaj także:

Uprawa buraka cukrowego krok po kroku – wymagania, siew i ochrona

Bibliografia

1. J. Piszczek; P. Stażyński; M. Mrówczyński, Metodyka integrowanej ochrony buraka cukrowego i pastewnego dla doradców, Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, Poznań 2018.
2. A. Krauze; T. Bowszysz; Z. Benedycka; D. Dobrzecka; Wpływ nawożenia borem w zmianowaniu na jego dynamikę w glebie, Roczniki gleboznawcze; T. XL, nr 1, s:213 – 219, Warszawa 1989.
3. A. Abdallah; A. Mekdad; Sugar Beet Productivity As Affected By Nitrogen Fertilizer and Foliar Spraying With Boron, International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, Volume 4 Number 4 (2015), s:181-196.

Autor wpisu

FMC to globalna firma z ponad 140-letnią historią tworzenia innowacyjnych rozwiązań dla rolnictwa. Nasze początki sięgają 1883 roku w Kalifornii, kiedy wynalazca John Bean opracował pierwszy opryskiwacz tłokowy. Od tamtej pory nieustannie rozwijamy technologie, które wspierają nowoczesne rolnictwo.

Dowiedz się więcej o autorze