Kwieciak malinowiec – objawy, zwalczanie i oprysk w truskawkach i malinach
Kwieciak malinowiec (Anthonomus rubi) należy do najgroźniejszych szkodników w uprawie truskawek. Uszkadza również maliny. Jego aktywność rozpoczyna się już wczesną wiosną, gdy temperatura powietrza przekracza 12°C. Żerowanie tego agrofaga prowadzi do istotnych strat ekonomicznych. Dlatego wczesne rozpoznanie oraz skuteczne zwalczanie kwieciaka malinowca mają kluczowe znaczenie dla ochrony plonów. W uprawie jagodowych szczególnie ważny jest właściwie dobrany oprysk, zastosowany przed rozpoczęciem składania jaj, który pozwala skutecznie ograniczyć liczebność populacji szkodnika.
Spis treści
Kwieciak malinowiec – objawy żerowania, larwy i skuteczne zwalczanie. Sprawdź, kiedy wykonać oprysk w truskawkach i malinach
Jednym z najistotniejszych szkodników plantacji jagodowych jest kwieciak malinowiec. Zwalczanie tego agrofaga wymaga podejścia zintegrowanego, które obejmuje zarówno monitoring plantacji pod katem jego pojawu, jak i precyzyjne wyznaczenie terminu zabiegu oraz dobór odpowiedniego oprysku.
Kwieciak malinowiec w truskawkach może uszkodzić nawet do 80 proc. pąków na plantacji. Nie mniej groźny jest kwieciak malinowiec w malinach, gdzie również stanowi poważne zagrożenie dla wielkości i jakości plonu.
Kwieciak malinowiec to niewielki, czarny chrząszcz z rodziny ryjkowcowatych, powszechnie występujący na terenie całego kraju. Dorosłe osobniki zimują w resztkach roślinnych oraz w wierzchniej warstwie gleby. Na plantacjach kwieciak pojawia się wczesną wiosną, gdy temperatura powietrza przekracza około 12°C. Chrząszcze żerują na liściach. W okresie rozrodczym samice składają jaja w pąkach kwiatowych, które następnie uszkadzają poprzez ich podgryzanie i podcinanie, co prowadzi do ich zamierania i zwisania lub opadania.
Jak wygląda kwieciak malinowiec i jego larwa?
Kwieciak malinowiec dorasta do około 4 mm, a jego ciało pokrywają szare włoski, co nadaje mu charakterystyczny, matowy wygląd. Cechą charakterystyczną chrząszczy jest wydłużony i cienki ryjek. Larwa kwieciaka malinowca ma biały kolor, zgięta w kształt litery „C”, długości około 3-4 mm. Poczwarki są kremowobiałe o długości 3-3,5 mm. Zarówno kwieciak malinowiec larwa, jak i poczwarka rozwijają się w pąkach.
Kwieciak malinowiec – objawy żerowania
Na co zwrócić uwagę, aby sprawdzić czy roślin nie zasiedlił kwieciak malinowiec? Objawy żerowania kwieciaka są bardzo charakterystyczne i trudno pomylić je ze szkodami powodowanymi przez inne gatunki agrofagów. Dorosłe osobniki wygryzają niewielkie owalne dziurki na liściach truskawek oraz innych roślin jagodowych. Jednak najistotniejsze i najbardziej charakterystyczne straty powodują samice, które składają jaja do wnętrza pąków kwiatowych, po czym je podgryzają, prowadząc do ich zasychania.
Kwieciak malinowiec w truskawkach, zwykle powoduje się następujące objawy
- Drobne, okrągłe dziurki w liściach
- Podgryzione pąki kwiatowe
- Więdnięcie i zasychanie pąków kwiatowych
- Brak owocowania
Jakie straty powoduje kwieciak malinowiec?
Szkody wyrządzane przez kwieciaka malinowca w truskawkach są większe niż w malinach (Łabanowska i Cieślińska, 2017). Podczas składania jaj jedna samica może uszkodzić do 60 pąków kwiatowych, które więdną i usychają. Uszkodzenie niewielkiej ilości pąków nie powoduje odczuwalnego spadku plonu. Jednak bez zwalczania kwieciak może zniszczyć nawet 80 proc. pąków, co prowadzi do znacznych strat gospodarczych. W przypadku truskawek może to oznaczać spadek opłacalności uprawy nawet do zera.
Kiedy wykonać oprysk na kwieciaka malinowca?
Jednym z najwcześniej pojawiających się na plantacjach truskawek szkodników jest kwieciak malinowiec. Oprysk wykonany w odpowiednim momencie może zmniejszyć straty w plonie nawet o kilkadziesiąt procent. Decyzja kiedy pryskać truskawki na kwieciaka malinowca powinna być oparta na lustracji plantacji i przekroczeniu przez szkodnika progu ekonomicznej szkodliwości.
Próg szkodliwości kwieciaka dla truskawki
Dla truskawek próg szkodliwości jest bardzo niski i stanowi zaledwie 1-2 chrząszcze stwierdzone na 200 kwiatostanów w okresie od 1-2 tygodni przed kwitnieniem do początku kwitnienia (Łabanowska i in., 2017). Standardową metodą odłowu szkodnika na plantacjach truskawki jest umieszczenie pułapek z feromonem.
Oprysk na kwieciaka malinowca w truskawce, w zależności od użytej substancji czynnej, można przeprowadzać już od fazy początku tworzenia pędu rozłogowego do fazy drugiego zbioru, tj. większość owoców wybarwiona, zbiór późny (BBCH 41–89).
Kwieciak malinowiec – zwalczanie
Obecność kwieciaka malinowca na plantacji wymaga szybkiej reakcji. Dlatego też, plantatorzy powinni bardzo dobrze znać metody, jak zwalczyć kwieciaka malinowca, zanim uszkodzenia pąków kwiatowych obniżą rentowność plantacji do zera.
Kwieciak malinowiec zwalczanie metodami agrotechnicznymi
Metody agrotechniczne zwalczania kwieciaka malinowca opierają się głównie na działaniach profilaktycznych. Podstawą skutecznej ochrony jest zakładanie plantacji z certyfikowanego materiału szkółkarskiego, co gwarantuje zdrowotność roślin od samego początku uprawy.
Ważny jest również dobór odpowiedniego stanowiska. Powinno być ono wolne zarówno od patogenów jak i szkodników.
Istotne znaczenie ma także izolacja przestrzenna plantacji, która ogranicza migrację szkodników. W miejscu planowanego założenia plantacji truskawek zaleca się we wcześniejszych latach uprawę roślin fitosanitarnych (Soika i in., 2025).
Jedną z metod mechanicznego zwalczania kwieciaka malinowca w truskawkach jest ręczne zbieranie, a następnie niszczenie porażonych pąków kwiatowych.
Kwieciak malinowiec zwalczanie ekologiczne
W uprawach ekologicznych możliwości ochrony przed kwieciakiem są bardzo ograniczone. Praktykowany jest oprysk wywarem z wrotyczu, który należy wykonać w dni słoneczne w temperaturze powyżej 15°C (Rogacz, 2019).
Co na kwieciaka w truskawkach? Metody chemiczne
Zwalczanie kwieciaka metodami chemicznymi jest obecnie najskuteczniejszą formą ochrony truskawki. Aktualnie (stan na marzec 2026 r.) plantatorzy mają do dyspozycji zaledwie trzy zarejestrowane substancje plantatorzy w ochronie chemicznej? Do dyspozycji plantatorów są zarejestrowane zaledwie trzy substancje czynne. Są to acetamipryd, cyjanotraniliprol oraz deltametryna.
Produkty zawierające deltametrynę, takie jak np. Nuyard 100 EC, mogą być stosowane w fazach BBCH 49-60. W przypadku cyjanotraniliprolu niezwykle skuteczna jest jego nowoczesna i opatentowana forma Cyazypyr®, dostępna m.in. w produktach Verimark® 200 SC oraz Benevia® 100 OD. Cyazypyr® pozwala na elastyczne stosowanie w szerokim zakresie faz rozwojowych truskawki, BBCH 41-89.
Bibliografia:
- Łabanowska B. (red.) (2017). Poradnik Sygnalizatora Ochrony Truskawki. Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy, Skierniewice.
- Łabanowska B. (red.), Cieślińska M. (red. aktualiz.). (2017). Poradnik Sygnalizatora Ochrony Maliny. Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy, Skierniewice.
- Rogacz M. (2019). Ekologiczne uprawy jagodowych. MODR z s. w Karniowicach, Karniowice.
- Soika G. (red.) (2025). Program ochrony truskawki. InHORT, Skierniewice.
