Mszyce w sadach jabłoniowych – kiedy i jak je zwalczać?

Owoce

Mszyce w sadach jabłoniowych stanowią realne zagrożenie dla plonu. Mszyce na jabłoni należą do najgroźniejszych szkodników występujących w sadach. Najczęściej spotykane gatunki, takie jak mszyca jabłoniowa oraz mszyca jabłoniowo-babkowa, mogą w krótkim czasie tworzyć liczne kolonie i powodować znaczne straty gospodarcze. W sadach niechronionych, w zależności od gatunku, mogą rozwijać nawet dwadzieścia pokoleń w ciągu sezonu. Skuteczne zwalczanie mszyc w sadzie wymaga podjęcia takich działań jak regularny monitoring i lustracja. Pozwalają one wcześnie wykryć objawy żerowania szkodników i właściwie wyznaczyć termin zabiegu.

Jak rozpoznawać najważniejsze gatunki mszyc? Kiedy prowadzić obserwacje oraz w jakim terminie wykonać zabieg, aby zwalczanie mszyc w sadzie było skuteczne?

Mszyce w sadach jabłoniowych – jakie objawy powinny zaniepokoić sadownika?

Mszyce na jabłoni mogą pojawiać się już od wczesnej wiosny. W krótkim czasie potrafią tworzyć liczne kolonie. Pierwsze objawy żerowania mszyc widoczne są na niezdrewniałych wierzchołkach pędów oraz młodych liściach. Z czasem widoczne są również na zawiązkach owoców, jak i samych owocach. Nasilenie objawów zależy od gatunku szkodnika oraz liczebności jego kolonii.

Mszyca na jabłoni – objawy, które powinny zaniepokoić sadownika (Danelski i in., 2015; Meszka i in., 2015)

• Zwijanie i deformacja liści
• Skręcanie się wierzchołków młodych pędów
• Uszkodzenia i deformacja zawiązków owoców
• Niedorozwój owoców oraz pogorszenie ich jakości handlowej
• Obecność spadzi na liściach i owocach
• Rozwój grzybów sadzakowych na powierzchni liści i owoców
• Kolonie mszyc na młodych przyrostach, liściach oraz pąkach

Najważniejsze gatunki mszyc w sadach jabłoniowych

W sadach występują następujące gatunki mszyc:

• Mszyca jabłoniowo-babkowa Dysaphis plantaginea
• Mszyca jabłoniowa Aphis pomi
• Mszyca jabłoniowo-zbożowa Rhopalosiphum insertum
• Bawełnica korówka Eriosoma lanigeru

Mszyca jabłoniowo-babkowa – najgroźniejszy gatunek mszyc dla sadów jabłoniowych

Mszyca jabłoniowo-babkowa jest powszechnym i zarazem najgroźniejszym gatunkiem zasiedlającym sady jabłoniowe. Występuje na terenie całego kraju i powoduje istotne straty plonu oraz pogorszenie jakości owoców. Jej szkodliwość wynika przede wszystkim z wczesnego zasiedlania drzew oraz intensywnego żerowania na młodych tkankach. Kolonie mszycy jabłoniowo-babkowej rozwijają się na najmłodszych liściach i wierzchołkach pędów, prowadząc do ich silnego zwijania i deformacji. Mszyca jabłoniowo-babkowa uszkadza także zawiązki owoców. Owoce pokryte nalotem z grzybów sadzakowych tracą wartość handlową. W ciągu sezonu wegetacyjnego może rozwinąć się do dziesięciu pokoleń tego szkodnika.

Mszyca jabłoniowa

Mszyca jabłoniowa jest gatunkiem, który występuje głównie na jabłoni, chociaż czasem spotykana jest również na gruszy. Ten gatunek mszyc zasiedla przede wszystkim młode liście oraz wierzchołki pędów. Żerowanie mszycy jabłoniowej powoduje zwijanie i deformację liści, skręcanie pędów oraz ograniczenie wzrostu młodych drzew. Mszyce wydzielają też duże ilości spadzi, która pokrywa liście i owoce. Na powierzchni spadzi rozwijają się grzyby sadzakowe, które tworzą czarny nalot ograniczający proces fotosyntezy oraz utratę wartości handlowej owoców. Ze względu na dużą zdolność do rozmnażania i szybkie tempo rozwoju populacji mszycy jabłoniowej ogromne znaczenie ma monitoring sadu. Zwalczanie szkodnika powinno być przeprowadzane po stwierdzeniu pierwszych kolonii, zanim dojdzie do masowego zasiedlenia drzew.

Mszyca jabłoniowo-zbożowa

Ze względu na krótszy okres żerowania na jabłoni niż pozostałe gatunki mszyc, mszyca jabłoniowo-zbożowa stanowi mniejsze zagrożenie dla sadów. Nie można jej jednak lekceważyć. Żerujące szkodniki powodują uszkodzenia liści, pędów oraz zawiązków owoców, co również ma wpływ na jakość plonów.

Bawełnica korówka

Bawełnica korówka, to mszyca, która zasiedla korzenie, pnie, konary oraz młode pędy jabłoni. Żeruje na kambium, tj. miazdze twórczej, na odrostach korzeniowych, ogonkach liściowych oraz unerwieniu liści. Charakterystycznym objawem jej obecności w sadzie są kolonie pokryte białą, watowatą wydzieliną woskową, widoczne najczęściej w spękaniach kory, miejscach cięcia oraz na młodych pędach. Uszkodzone tkanki stają się miejscem wnikania patogenów wywołujących choroby kory i drewna. Przy silnym występowaniu bawełnica korówka może znacząco pogarszać kondycję drzew i utrudniać zbiór owoców.

Przeczytaj także:

Bawełnica korówka – jak skutecznie zwalczać szkodnika?

Monitoring mszyc w sadzie – kiedy prowadzić lustracje?

Skuteczne zwalczanie mszyc w sadzie wymaga regularnych obserwacji drzew. Monitoring mszyc w sadzie powinien być prowadzony od początku sezonu wegetacyjnego – patrz tabela nr 1. Monitoring pozwala precyzyjnie określić kiedy atakują mszyce i czy został przez nie przekroczony próg zagrożenia.

Tabela 1. Zwalczanie mszyc w sadzie – terminy lustracji (Meszka i in., 2015; Sobiszewski i Cieślińska., 2023)

Kiedy zwalczać mszyce w sadach jabłoniowych?

O tym kiedy pryskać jabłonie na mszyce decyduje przede wszystkim monitoring w sadzie oraz stwierdzenie przekroczenia przez szkodniki progu zagrożenia. Nie należy dopuścić do namnażania się ich kolonii i masowego zasiedlenia drzew. Liczne szkodniki są w stanie w znacznym stopniu osłabić jabłonie i bardzo ograniczyć ich plonowanie. Dodatkowo sama ochrona drzew może stać się znacznie trudniejsza oraz mniej efektywna. Szczególnie szybko powinno się reagować w przypadku mszycy jabłoniowo-babkowej.

Wybierając termin kiedy pryskać od mszycy należy zwrócić uwagę na warunki pogodowe. Determinują one tempo rozwoju populacji szkodnika. Wysokie temperatury oraz wysoka wilgotność potrafią skrócić cykl rozwojowy szkodnika nawet o kilka dni. Należy również pamiętać, że mszyce rozwijają kilka pokoleń w sezonie wegetacyjnym, więc monitoring należy powtarzać regularnie.

Zwalczanie mszyc w sadzie – dobór środka i zasady zabiegu

Środki do zwalczania mszyc w sadzie należy dobierać zgodnie z aktualną rejestracją i etykietą. W ochronie trzeba uwzględniać również organizmy pożyteczne i unikać powtarzania tych samych substancji czynnych, aby ograniczyć ryzyko uodpornienia.

Zabiegi powinny być prowadzone zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin, z zachowaniem dawek i okresów karencji. Obecnie (24 czerwca 2026 r.) oprysk jabłoni na mszyce może być prowadzony przy użyciu środków zawierających następujące substancje czynne acetamiprydu, flonikamidu lub pyretryn (www.gov.pl).

Bibliografia

1. Danelski W., Badowska-Czubik T., Kruczyńska D., Bielicki P., Rozpara E. (2015). Damage of apple fruits of several cultivars growing on different rootstocks by rosy apple aphid (Dysaphis plantaginea Pass.) in organic orchard. Uszkodzenia owoców kilku odmian jabłoni rosnących na różnych podkładkach przez mszycę jabłoniowo-babkową (Dysaphis plantaginea Pass.) w sadzie ekologicznym. Progress in Plant Protection, 55(4), 483-487.
2. Meszka B. (red.) (2015). Poradnik sygnalizatora ochrony jabłoni. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice.
3. Sobiszewski P. (red.), Cieślińska M. (red.) (2023). Metodyka integrowanej produkcji jabłek. Główny Inspektorat Ochrony Roślin, Warszawa.
4. www.gov.pl, dostęp 19.06.2026

Przeczytaj także:

Zwójki w sadach – jak rozpoznać i zwalczać szkodniki?

Przeczytaj także:

Tarcznik niszczyciel – objawy, zwalczanie i oprysk w sadzie

Autor wpisu

FMC to globalna firma z ponad 140-letnią historią tworzenia innowacyjnych rozwiązań dla rolnictwa. Nasze początki sięgają 1883 roku w Kalifornii, kiedy wynalazca John Bean opracował pierwszy opryskiwacz tłokowy. Od tamtej pory nieustannie rozwijamy technologie, które wspierają nowoczesne rolnictwo.

Dowiedz się więcej o autorze