Mszyca burakowa – objawy, zwalczanie i próg szkodliwości w buraku cukrowym
Mszyca burakowa jest to bardzo groźny szkodnik buraka cukrowego. Może powodować straty bezpośrednie w uprawach poprzez niszczenie roślin, ale również jest wektorem groźnych chorób wirusowych. Należą do nich takich jak żółtaczka buraka i mozaika buraka. Mszyc nie należy bagatelizować. W przypadku ich pojawu na plantacji należy reagować szybko. Mszyca w buraku cukrowym poprzez żerowanie może prowadzić do obniżki plonów o przeszło 30 proc.
Spis treści
Mszyca burakowa zwalczanie – sprawdź, kiedy wykonać oprysk
Opis i biologia mszycy burakowej
Mszyca trzmielinowo-burakowa Aphis fabae nazywana inaczej mszycą burakową na plantacjach burakach może występować w dwóch formach, tj. bezskrzydłej oraz uskrzydlonej. Ciało owadów jest czarne i osiąga długość około 2 mm. Szkodniki w formie bezskrzydłej są matowe. Po bokach ich odwłoka znajdują się białe paski woskowe. Uskrzydlone mszyce są lekko błyszczące z wyraźnie widocznym rysunkiem, który składa się z jasnobrązowych plam bocznych i poprzecznych pasów, znajdujących się po stronie grzbietowej odwłoka.
Mszyca burakowa jest gatunkiem dwudomnym. Zimuje w postaci jaj na trzmielinie zwyczajnej, jaśminie wonnym oraz kalinie koralowej. Wiosną wylęgają się larwy, które dają początek uskrzydlonym pokoleniom przelatującym na żywiciela letniego (Janas i Grzesik, 2017).
Naloty na buraki odbywają się zazwyczaj w okresie pełnego kwitnienia trzmieliny, kiedy temperatura w ciągu dnia wynosi co najmniej 15°C. Przypada to najczęściej na maj. Mszyce w burakach rozmnażają się dzieworodnie i mogą wytworzyć aż do dziesięć pokoleń.
Mszyca burakowa – objawy żerowania
Na mszyce w buraku cukrowym najbardziej narażone są plantacje usytuowana w pobliżu takich krzewów jak kalina, jaśminowiec oraz trzmielina, które są gospodarzami zimowymi szkodnika.
Mszyce najchętniej żerują na młodych, liściach sercowych buraka, co skutkuje ich deformacją, zwijaniem i żółknięciem. Na spodniej stronie liści można zaobserwować liczne kolonie tych owadów. Dodatkowo, liście buraka cukrowego pokryte są lepką i połyskującą spadzią, do której przyklejają się wylinki mszyc. Na powierzchni tej spadzi rozwijają się grzyby sadzakowe.
Poza bezpośrednim wysysaniem soków i hamowaniem wzrostu roślin, mszyce na burakach są także wektorami chorób wirusowych. Takich jak żółtaczka buraka, łagodna i nekrotyczna oraz mozaika wirusowa. Wczesne porażenie roślin przez wirusy prowadzi do istotnego ograniczenia plonu korzeni oraz zawartości cukru (Jakubowska i Majchrzak, 2013).
Mszyce na burakach – objawy
- Deformacja i zwijanie się liści
- Żółknięcie liści
- Obecność kolonii mszyc na spodniej stronie liści
- Występowanie lepkiej spadzi na liściach
- Zahamowanie wzrostu roślin
- Obniżenie plonu korzeni
- Spadek zawartości cukru w korzeniach
Żółtaczka buraka i inne wirusy przenoszone przez mszycę burakową
Żółtaczka buraka w zależności od gatunku może występować m.in. jako żółtaczka wirusowa buraka (wirus BYV) lub łagodna żółtaczka buraka (wirus BMYV). W uprawach buraka często występuje również wirus mozaiki buraka (wirus BMV). Patogeny te są przenoszone przez mszycę burakową.
Pierwsze objawy żółtaczki pojawiają się w postaci rozjaśnienia nerwów liści, po czym następuje stopniowe żółknięcie całych blaszek liściowych. W przypadku porażenia wirusem mozaiki buraka obserwuje się natomiast charakterystyczne, mozaikowate przebarwienia oraz deformacje liści.
Gospodarcze znaczenie tych chorób jest bardzo duże. Straty plonu mogą sięgać nawet 70 proc. w przypadku żółtaczki buraka oraz około 10 proc. przy porażeniu wirusem mozaiki (Rollwage i in., 2023). Co istotne, zagrożenie oraz szkody związane z przenoszeniem wirusów przez mszyce są znacznie większe niż straty wynikające wyłącznie z ich bezpośredniego żerowania.
Jak określić szkody wyrządzone przez mszycę burakową na plantacji buraka
Określenie szkód wyrządzonych przez mszycę na plantacji buraka cukrowego powinniśmy przeprowadzić w okresie od drugiej połowy czerwca do końca pierwszej dekady lipca, czyli w fazie rozwoju rozety i początkowego zakrywania międzyrzędzi. W tym celu w kilku miejscach na polu należy przeanalizować po 25 roślin. Na plantacjach buraków cukrowych i pastewnych nieprzekraczających 2ha ocenia się średnio 100-150 roślin. Natomiast na większych plantacjach bada się dodatkowo po 25 roślin na każdy dodatkowych hektar.
Mszyca burakowa – zwalczanie
Skuteczne zwalczanie mszycy burakowej ma ogromne znaczenie dla otrzymania wysokiego plonu o odpowiedniej jakości. Pomimo dostępnych metod agrotechnicznych i biologicznych, w praktyce rolniczej podstawę ochrony plantacji przed mszyca burakową stanowi właściwie prowadzona ochrona insektycydowa w buraku. Dobrze dobrany środek na mszyce w burakach oraz odpowiedni termin jego zastosowania decydują o skuteczności zabiegu i ograniczeniu strat.
Monitoring plantacji buraka
W ochronie buraka przed wirusami przenoszonymi przez mszyce istotne znaczenie ma wczesny i systematyczny monitoring. Obserwacje należy rozpocząć już w drugiej połowie marca i kontrolować obecność jaj na zimowych żywicielach szkodnika.
Bardzo ważne jest określenie terminu wylęgu pierwszych larw oraz pojawu form uskrzydlonych mszycy burakowej. Mogą one po kilku dniach nalatywać na plantacje buraka i zapoczątkować populacje letnie. Pomocne są także wskaźniki fenologiczne, które sygnalizują kolejne etapy rozwoju mszyc. Kwitnienie kasztanowca zbiega się w czasie z pojawiem drugiego pokolenia mszyc. Z kolei kwitnienie trzmieliny z przelotami migrantek na buraki.
Na plantacjach konieczna jest również regularna lustracja roślin. W losowo wybranych punktach na obrzeżach pola należy sprawdzać po 25 roślin. Od około 100-150 sztuk, w górę w zależności od wielkości uprawy.
Monitoring plantacji pod katem mszycy burakowej powinien być prowadzony przez cały sezon wegetacyjny.
Mszyca burakowa – próg szkodliwości
W przypadku zagrożenia ze strony mszycy burakowej istotne znaczenie ma właściwe określenie momentu podjęcia działań ochronnych. Tzw. próg ekonomicznej szkodliwości wskazuje, kiedy zwalczanie staje się uzasadnione ekonomicznie i pozwala chronić plantację przed bezpośrednimi stratami powodowanymi przez szkodnika. Jednak w przypadku ochrony przed zakażeniem wirusami zabieg należy wykonać już w momencie pojawienia się pierwszych mszyc na burakach (Piszczek i in. 2020).
Mszyca burakowa – próg szkodliwości
- 15 mszyc na roślinę
- 15 proc. porażonych roślin
Oprysk chemiczny czyli co na mszyce w burakach?
Aktualnie zarejestrowane insektycydy w buraku cukrowym, zawierają takie substancje czynne jak acetamipryd, deltametryna oraz tau-fluwalinat (gov.pl) i na chwilę obecną jest ich niestety niewiele. W celu ograniczenia strat zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich w uprawach, zabiegi chemiczne należy wykonywać już w okresie nalotu uskrzydlonych mszyc, jeszcze przed utworzeniem kolonii na roślinach.
