Ściernisko – jak je zagospodarować, co zrobić?
Ściernisko często bywa traktowane jako etap przejściowy między żniwami a kolejnym siewem. Tymczasem odpowiednie zagospodarowanie ścierniska ma istotne znaczenie dla kondycji gleby, ograniczenia strat składników pokarmowych oraz przygotowania pola pod przyszłe uprawy. Właściwe działania podjęte tuż po zbiorach mogą zdecydować o jakości plonów w kolejnym sezonie.
Ściernisko, cenny nawóz naturalny
Po żniwach słoma i ściernisko stanowią ważne źródło materii organicznej w glebie. W gospodarstwach, gdzie nie stosuje się obornika, resztki pożniwne są często jedynym sposobem na jej wzbogacenie. Dlatego warto traktować je jak cenny nawóz naturalny. Zawartość składników odżywczych w resztkach pożniwnych zależy zarówno od gatunku rośliny uprawnej, jak i od wielkości uzyskanego plonu.
Przyoranie słomy wzbogaca glebę w materię organiczną. W procesie mineralizacji ta materia organiczna stopniowo uwalnia niezbędne pierwiastki, takie jak azot, fosfor, potas, wapń czy magnez. Spośród wymienionych składników najwięcej występuje potasu. Potas odgrywa ważną rolę w gospodarce wodnej i odporności roślin, a także w odpowiednim przyswajaniu azotu. Przyjmuje się, że w pierwszym roku po przyoraniu resztek pożniwnych do gleby uwalnia się:
- od 13 do 27 proc. fosforu,
- 40 do 65 proc. potasu
- nawet do 70 proc. azotu zawartego w masie roślinnej.
Ściernisko wymaga odpowiedniego rozdrobnienia
Dla prawidłowego przebiegu procesu mineralizacji resztek pożniwnych niezbędne jest utrzymanie niskiego poziomu ścierniska, dokładne rozdrobnienie słomy oraz równomierne rozprowadzenie po powierzchni pola. Jest to szczególnie ważne w przypadku rzepaku, którego grube i twarde łodygi, pozostawione w całości, rozkładają się bardzo wolno.
Słoma rozkłada się najefektywniej, gdy jej długość wynosi do 4 cm. Zielone łodygi rzepaku często pozostają nienaruszone przez brony talerzowe, co spowalnia proces rozkładu materii organicznej i utrudnia wykonanie kolejnych zabiegów agrotechnicznych.
Uprawa ścierniska i rozkład resztek pożniwnych
W systemie uprawy całopowierzchniowej, zarówno płużnej, jak i bezorkowej, niezbędne jest płytkie wymieszanie słomy i resztek pożniwnych z wierzchnią warstwą gleby, najczęściej przy użyciu brony talerzowej na głębokości 8-10 cm. Zbyt głębokie przyorywanie może prowadzić do beztlenowego rozkładu materii organicznej oraz tworzenia zbitej warstwy, ograniczającej rozwój systemu korzeniowego i podsiąku wody.
Samo przyoranie słomy nie gwarantuje wzbogacenia gleby w składniki pokarmowe, jeśli nie zostanie ona rozłożona przez mikroorganizmy glebowe. Proces ten można wspomóc poprzez zastosowanie nawozów azotowych lub regulację odczynu gleby. Najlepsze rezultaty uzyskuje się jednak przy użyciu biopreparatów zawierających specjalnie dobrane szczepy mikroorganizmów, które przyspieszają rozkład resztek pożniwnych i poprawiają żyzność gleby.
