Kiedy siać zboża jare?
Na przedwiośniu często pojawia się pytanie: kiedy siać zboża jare? Niestety, odpowiedź nie jest jednoznaczna. Termin siewu zbóż jarych zależy przede wszystkim od warunków pogodowych i wilgotności gleby. Wczesny wysiew sprzyja prawidłowym wschodom i rozwojowi roślin, a także wpływa na liczbę kłosów i wysokość plonu. Na co jednak należy zwrócić szczególną uwagę przy planowaniu siewu?
Kiedy siać zboża jare – terminy agrotechniczne, czy należy się ich trzymać?
Uogólniając, agrotechniczny termin siewu zbóż jarych przypada na okres od 15 marca do końca pierwszej dekady kwietnia. Jednak terminy agrotechniczne siewu zbóż jarych, w związku ze zmianami klimatycznymi oraz coraz częściej występującymi łagodnymi zimami i szybkimi, ciepłymi wiosnami, nie stanowią obecnie sztywnej ani obligatoryjnej zasady, lecz mają charakter orientacyjny.
Wzrost temperatury powietrza obserwowany w kolejnych latach sprzyja przesuwaniu terminów siewu (Piniewski i in., 2017). Kiedy siać zboża jare? W praktyce, tam gdzie jest to możliwe, siewy zbóż jarych powinny być wykonywane jak najwcześniej, o ile pozwalają na to warunki klimatyczno-glebowe.
Siew zbóż jarych, a warunki termiczne
Pszenica jara kiełkuje w bardzo niskich temperaturach, rzędu 1-3°C i jest odporna na wiosenne przymrozki do -6°C. Z tego względu gatunek ten wyraźnie korzysta z możliwie wczesnego terminu siewu (Feldyn-Szewczyk i in., 2022). Razem z owsem jarym są bardzo wrażliwe na opóźnienia siewu. Owies, podobnie jak pszenica jara, kiełkuje już w temperaturze 1-3°C, co potwierdza jego niewielkie wymagania cieplne. Natomiast jęczmień, spośród wszystkich zbóż jarych, charakteryzuje się największą tolerancją na przesunięcie terminu siewu, dlatego jego wysiew może być realizowany po pszenicy i owsie.
Siew zbóż jarych, a warunki wilgotnościowe
Zboża jare wykazują dużą wrażliwość na niedobory wody w glebie, dlatego właściwy termin siewu powinien być ściśle uzależniony od jej uwilgotnienia. Wczesny siew jest uzasadniony przede wszystkim możliwością wykorzystania wody zgromadzonej w glebie po okresie zimowym. Ma to szczególne znaczenie w warunkach częstych wiosennych niedoborów opadów. Należy jednak pamiętać, że nadmierna wilgotność gleby w czasie siewu może być równie niekorzystna jak jej deficyt. Wysiew w zbyt mokrą glebę, zwłaszcza na glebach średnich i ciężkich, powoduje utrudnienia wschodów roślin.
Kiedy siać zboża jare – dlaczego warto siać wcześniej?
Zboża jare są bardzo wrażliwe na wszelkie opóźnienia terminu siewu, ponieważ skraca to okres ich wegetacji i ogranicza rozwój roślin. Szczególnie dotyczy to fazy krzewienia oraz strzelania w źdźbło. Przy późnym siewie rośliny rozwijają się w warunkach wyższych temperatur i dłuższego dnia, co przyspiesza ich wzrost i skraca czas krzewienia. W efekcie powstaje mniej kłosów na jednostce powierzchni, co prowadzi do obniżenia plonu.
Bibliografia:
Feldyn-Szewczyk B., Kuś J., Jończyk K., Nakielska M. (2022). Zboża w uprawie ekologicznej. Pszenica jara. Wydawnictwo IUNG-PIB.
Piniewski M., Szczęśniak M., Marcinkowski P., O’Keeffe J., Okruszko T., Nieróbca A. (2017). Projekcje wpływu zmian klimatu na rośliny jare do roku 2050 w oparciu o symulacje modelu. Zmiany klimatu i ich wpływ na wybrane sektory w Polsce, red. Z. Kundzewicz, Ø. Hov, and T. Okruszko (Poznań: ISRL PAN Poznań), 182-198.
