Co mroźna i śnieżna zima oznacza dla ozimin?
Tegoroczna mroźna zima wyraźnie odbiega od warunków obserwowanych w ostatnich latach. Po kilku łagodniejszych sezonach rolnicy z większym niepokojem śledzą przebieg pogody, analizując jej potencjalny wpływ na stan roślin uprawnych. W części regionów ochronę przed mrozem zapewnia dużo śniegu na polach. Problemem pozostaje jednak nierównomierne rozmieszczenie pokrywy śnieżnej. W zachodnich i północnych rejonach Polski ryzyko wymarzania ozimin może być znacznie wyższe.
Czy mroźna zima jest groźna dla ozimin?
Mroźna zima sama w sobie nie musi oznaczać strat w uprawach ozimin. Zimotrwałość ozimin zależy od wielu czynników, zarówno genetycznych, jak i środowiskowych. Najważniejsza jest naturalna odporność na mróz, ale duże znaczenie mają również warunki panujące w polu, w tym długo zalegająca pokrywa śnieżna lub lodowa, zamarzanie i rozmarzanie roślin w czasie spoczynku zimowego oraz brak śniegu podczas silnych mrozów (Witkowska i in., 2017).
Istotnym czynnikiem ograniczającym skutki niskich temperatur jest pokrywa śnieżna. Stanowi ona naturalny izolator, który ogranicza spadki temperatury gleby i chroni rośliny przed bezpośrednim działaniem mrozu.
W sytuacji, braku pokrywy śnieżniej, zagrożenie wymarzania pszenicy i pszenżyta występuje już przy -13°C. Jęczmień jest jeszcze bardziej wrażliwy i może wymarzać już przy -10°C. Najbardziej odporne jest żyto i może przetrwać krótkotrwałe mrozy dochodzące do -25°C.
Dużo śniegu na polach – czy to dobrze dla ozimin?
Istotna jest nie tylko sama obecność śniegu, lecz także jego struktura. Najlepszą ochronę zapewnia równomierna, niezbyt zbita warstwa, która skutecznie izoluje glebę, a jednocześnie nie ogranicza dostępu powietrza. Już 10 cm warstwa śniegu może znacząco zwiększyć szanse na bezpieczne przetrwanie zimy i dobry start wiosną.
Mroźna zima – nie tylko wymarzanie i wysmalanie. Uwaga na pleśń śniegową
Zagrożenia dla ozimin w okresie zimowym nie ograniczają się wyłącznie do działania mrozu. Istotnym problemem może być również pleśń śniegowa, która rozwija się na roślinach zimujących pod długo zalegającą pokrywą śnieżną i prowadzi do znacznych strat w łanie.
W skrajnych przypadkach uszkodzenia wyrządzone przez pleśń śniegową są tak poważne, że konieczna staje się likwidacja plantacji i ponowny siew. Najbardziej podatne na porażenie pleśnią śniegową są pszenżyto i żyto. Rozwojowi choroby sprzyja zalegająca duża ilość śniegu na polach, w połączeniu z wilgocią i ograniczonym dostępem powietrza.
Bibliografia
Witkowska K., Witkowski E., Śmiałowski T., Bogusławska A., Dwojak D. (2017). Wpływ mrozoodporności i zimotrwałości na wysokość plonowania rodów pszenicy ozimej (Triticum aestivum ssp. vulgare) w roku 2015/2016. Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, (281), 3-13.
