Tarcznik niszczyciel – objawy, zwalczanie i oprysk w sadzie
Tarcznik niszczyciel Quadraspidiotus perniciosus (Comstock) jest gatunkiem pluskwiaka, pochodzącym z Azji, który w krótkim czasie rozprzestrzenił się w Polsce i stanowi realne zagrożenie dla sadów jabłoni, śliwy i gruszy. Jego zwalczanie wymaga regularnego monitoringu oraz wykonywania oprysków w odpowiednich terminach. Tarcznik na jabłoni powoduje straty w plonach sięgające nawet 50 proc. Dodatkowo niezwalczany tarcznik w sadzie może w ciągu kilku lat doprowadzić do zamierania drzew. Jak wygląda tarcznik niszczyciel? Jak go rozpoznać i skutecznie zwalczać?
Spis treści
Tarcznik niszczyciel – jak wygląda?
U tego gatunku bardzo wyraźny jest dymorfizm płciowy (Kruk i Dzięgielewska, 2018).
Tarcznik samice: mają gruszkowaty kształt. Pozbawione są oczu, skrzydeł oraz odnóży. Pokryte są charakterystyczną wypukłą, szarawą tarczką o średnicy około 2 mm, która chroni ich ciało. Tarczka nie jest częścią ciała szkodnika, dlatego jej usunięcie nie stanowi bezpośredniej przyczyny śmierci, a jedynie przyczynia się do wysuszenia ciała. Samice są nieruchome oraz posiadają aparat gębowy typu kłująco-ssącego.
Tarcznik samce: mają robakowatą budowę ciała. Posiadają zarówno oczy, odnóża jak i skrzydła. Aparat gębowy samców jest zredukowany, przez co nie są w stanie pobierać pokarmu. Żyją krótko, zaledwie kilka dni, a ich jedynym celem jest reprodukcja.
Tarcznik larwy: są żyworodne i mobilne przez pierwsze dni życia. Aktywnie przemieszczają się po roślinie w poszukiwaniu miejsca do żerowania i rozwoju.
Cykl życiowy tarcznika niszczyciela
Stadium szkodliwym dla sadów są samice oraz larwy tarcznika niszczyciela. Większość osobników zimuje w pierwszym stadium larwalnym, które jest najbardziej odporne na niską temperaturę. Zimują także zapłodnione samice, pozostałe owady giną.
Z hibernacji wychodzą wiosną, gdy temperatura powietrza przekracza 7°C. Optymalna temperatura rozwoju tarcznika niszczyciela wynosi 20-25°C. Natomiast większe upały są dla nich szkodliwe. Jeśli podczas migracji larw temperatura przekracza 30°C, często dochodzi do „wysuszenia” szkodników.
Tarcznik niszczyciel – objawy w sadzie
Tarcznik niszczyciel żeruje na blisko 200 gatunkach roślin, przy czym szczególnie chętnie zasiedla drzewa z rodziny różowatych, takie jak jabłonie, brzoskwinie, grusze i śliwy (Alford 2017). Objawy żerowania tarcznika niszczyciela w sadzie są łatwe do rozpoznania. Widoczne są zarówno na pędach, jak i owocach i liściach. Szczególnie niebezpieczny jest tarcznik na jabłoni. Porażenie drzew prowadzi do ich osłabienia. Mocno uszkodzone pędy zamierają. Na zdrewniałych częściach roślin obserwuje się pęknięcia kory z wyciekami „gumy” oraz charakterystyczne tarczki, pod którymi kryją się żerujące larwy i samice. Tarcznik jabłoń uszkadza w takim stopniu, że niezwalczany, w ciągu dwóch-trzech lat może prowadzić do całkowitego zamarcia drzewa. Porażone przez tego szkodnika owoce mają charakterystyczne fioletowo-czerwone przebarwienia, które znacząco obniżają ich jakość oraz wartość handlową. Silnie zainfekowane mogą również pękać (gov.pl, 2016).
Tarcznik niszczyciel objawy
- Fioletowo-czerwone przebarwienia na owocach
- Pękanie silnie porażonych owoców
- Tarczki na pędach i gałęziach
- Pęknięcia kory i wycieki “gumy”
- Zamieranie pędów
- Osłabienie i zamieranie drzew
Monitoring tarcznika niszczyciela w sadzie
Regularny monitoring tarcznika w sadzie pozwala na wczesne wykrycie zagrożenia i skuteczne zwalczanie szkodnika. Opiera się na lustracji drzew i prowadzeniu ich oceny wizualnej w celu stwierdzenia występowania objawów wskazujących na porażenie. Wiosną i latem zaleca się również stosować pułapki feromonowe na tarcznika w celu wykrywania nalotów samców. Pułapki powinny być wywieszane w fazie różowego pąka kwiatowego i sprawdzane regularnie, co najmniej raz w tygodniu. Lustracje sadów należy prowadzić w okresie od maja do października. Odłów samców wskazuje na duże prawdopodobieństwo, że wystąpi konieczność zwalczania migrujących larw. W celu stwierdzenia larw wędrowców w tym okresie stosuje się taśmy lepowe, które rozpina się na pniach i gałęziach drzew.
Tarcznik niszczyciel – zwalczanie
Zwalczanie tarcznika w sadzie wymaga regularnego monitoringu oraz wykonywania zabiegów w odpowiednich terminach, które przypadają na największą wrażliwość szkodnika.
Kiedy i jak zwalczyć tarcznika?
Zabiegi olejowe wczesną wiosną
Zwalczanie tarcznika niszczyciela warto rozpocząć już na przedwiośniu od cięcia fitosanitarnego, które polega na usuwaniu porażonych pędów i gałęzi. Wycięte fragmenty roślin należy zniszczyć, aby ograniczyć źródło kolejnych infekcji. Wczesną wiosną, gdy temperatura powietrza osiągnie około 6°C zaleca się wykonanie oprysku preparatami olejowymi. Pomimo, że są one dedykowane przeciwko mszycom i przędziorkom, to przyczyniają się również do zmniejszenia liczebności tarcznika.
Oprysk w okresie migracji larw
Podatność na działanie środków ochrony roślin wykazują jedynie larwy wędrowcy (Rychla, 2014). Okres ich migracji rozpoczyna się zazwyczaj w połowie czerwca. Najlepszy moment na oprysk na tarcznika w sadzie przypada na około 10 dni od odłowienia pierwszych migrujących larw.
Ochrona biologiczna przed tarcznikiem niszczycielem
W ochronie biologicznej sadów przed tarcznikiem wykorzystuje się jego naturalnego wroga, błonkówkę Encarsia perniciosi.
Zwalczanie chemiczne
W przypadku stwierdzenia tarcznika niszczyciela w sadzie, możliwe jest jego zwalczanie przy użyciu insektycydów zawierających cyjanotraniliprol, np. Exirel® 100 SE. Produkt w roślinie działa wgłębnie oraz translaminarnie, czyli wobec szkodnika wykazuje działanie kontaktowe i żołądkowe. Może być stosowany od wczesnych faz rozwoju owoców aż do momentu osiągnięcia przez nie dojrzałości zbiorczej (BBCH 71-87). Uprawy, w których Exirel® 100 SE zwalcza tarcznika niszczyciela, to jabłoń, grusza, śliwa, wiśnia i czereśnia. Stosowanie środków ochrony roślin zawsze powinno być zgodne z zaleceniami.
Tarcznik niszczyciel – oprysk
Oprysk na tarcznika niszczyciela to jeden z najważniejszych elementów skutecznej ochrony sadu przed tym szkodnikiem. Najlepszy moment na zabieg przypada w okresie migracji larw. W tym czasie młode osobniki przemieszczają się po roślinie i nie są jeszcze chronione przez charakterystyczną tarczkę, co sprawia, że są podatne na działanie środków ochrony roślin. Wykonując oprysk na tarcznika, należy zwrócić szczególną uwagę na dokładne pokrycie wszystkich części rośliny, zwłaszcza pędów i gałęzi. Szkodnik często ukrywa się w szczelinach kory i trudno dostępnych miejscach.
Bibliografia
- Alford D. (2017). Pest of fruit crops, a colour handbook, 107-108.
- Kruk K., Dzięgielewska M. (2018). The risk of orchard plants by San Jose Scale (Quadraspidiotus perniciosus Comstock). Badania i Rozwój Młodych Naukowców w Polsce, 77-83.
- Rychla K. (2014). Monitoring of San Jose Scale (Diaspidiotus perniciosus) Occurence and Comparison of Temperature Models. MendelNet, 100-104.
- www.gov.pl (2017). Tarcznik niszczyciel (Quadraspidiotus perniciosus (Comstock)). GIORiN.
Przeczytaj także:
Ochrona sadów – szkodniki, choroby i inne zagrożenia. 100 proc. wiedzy
