Łubin – uprawa i zastosowanie
Rośliny bobowate są ważnym gospodarczo elementem produkcji roślinnej. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje łubin. Uprawa tej rośliny niesie ze sobą szereg wymiernych korzyści. Do najważniejszych należą poprawa żyzności i struktury gleby, ograniczenie potrzeby stosowania nawozów mineralnych oraz pozytywny wpływ na plonowanie roślin następczych. Dodatkowo możliwy jest zysk ze sprzedaży nasion łubinu oraz uzyskania dopłat. Jak uprawiać łubin?
Łubin – gatunki uprawne
W Polsce uprawia się trzy gatunki łubinu, tj. biały, żółty oraz wąskolistny. Z punktu widzenia gospodarczego szczególnie istotny jest łubin wąskolistny, który w 2025 roku zajmował największą powierzchnię upraw wynoszącą 198 846,10 ha.
Różnice w znaczeniu poszczególnych gatunków łubinu dobrze są widoczne w danych COBORU (2025), gdzie w Krajowym Rejestrze Odmian znajduje się jedynie 5 odmian łubinu białego, podczas gdy łubinu wąskolistnego, aż 32 odmiany, a łubinu żółtego 10.
Łubin – zastosowanie i korzyści
Łubin jest wszechstronną rośliną uprawną. Znajduje zastosowanie jako komponent pasz treściwych i zielonek. Stanowi również cenny nawóz zielony oraz międzyplon. Łubin uprawiany jako międzyplon może być wysiewany w mieszankach m.in. razem z seradelą, wyką kosmatą lub facelią.
Łubin wiąże azot atmosferyczny, ograniczając w ten sposób potrzebę nawożenia pól azotem. Jego głęboki i rozgałęziony system korzeniowy rozluźnia warstwę podorną gleby oraz pobiera składniki mineralne z głębszych jej warstw, udostępniając je roślinom następczym. Dodatkową korzyścią z uprawy łubinu jest możliwość uzyskania płatności w ramach wsparcia dochodu związanego z produkcją roślin strączkowych na nasiona.
Uprawa łubinu
Stanowisko pod uprawę łubinu
Jakie warunki preferuje łubin? Uprawa tej rośliny powinna odbywać się na glebach o odczynie na poziomie 5-6 i uregulowanych stosunkach wodnych. Łubin wąskolistny preferuje gleby klasy IIIA, IIIb, IVa i IVb, które są zaliczane do kompleksów żytniego bardzo dobrego, żytniego dobrego. Łubin żółty może być uprawiany na glebach klasy IVb, V i VI kompleksów żytniego dobrego, żytniego słabego oraz żytniego najsłabszego.
Największe zapotrzebowanie na wodę łubin wykazuje w fazach kiełkowania nasion, tworzenia pąków kwiatowych oraz na początku kwitnienia.
Przedplon dla łubinu
Zboża stanowią najlepszy przedplon pod łubin. Uprawa tego gatunku nie jest zalecana bezpośrednio po okopowych oraz bobowatych wieloletnich. Na danym stanowisku nie powinno się uprawiać częściej łubinu, niż co 4–5 lat.
Siew łubinu
Łubin należy wysiewać najwcześniej jak to tylko możliwe, nawet już w połowie marca. Zalecana obsada łubinu zależy od gatunku i typu odmiany. Norma wysiewu dla łubinu białego wynosi 60-80 kiełkujących nasion na 1 m², natomiast łubinu wąskolistnego i żółtego 90-100 nasion na 1 m² dla odmian tradycyjnych oraz 100-120 nasion na 1 m² w przypadku odmian samokończących (Krawczyk i in., 2012).
Łubin, uprawa a zachwaszczenie
Łubin charakteryzuje się niską konkurencyjnością wobec chwastów, która wynika z wydłużonego okresu wschodów oraz wolnego tempa wzrostu roślin w początkowych fazach rozwojowych.
Do najgroźniejszych gatunków chwastów w uprawie łubinu należą:
- komosa biała,
- przytulia czepna,
- rdestówka powojowata,
- rdest ptasi
Chwasty te wytwarzają dużą biomasę istotnie utrudniającą zbiór roślin. Dodatkowo ich nasiona powodują wzrost wilgotności zebranego plonu. Innymi groźnymi chwastami są także m.in. samosiewy rzepaku, maruna bezwonna, rumian polny i mak polny, które intensywnie konkurują z łubinem o zasoby.
Regulacja zachwaszczenia w uprawie łubinu
Niechemiczne metody regulacji zachwaszczenia w uprawie łubinu oparte są na prawidłowej agrotechnice, w tym zmianowaniu roślin oraz zastosowaniu odpowiedniej normy wysiewu nasion.
Dobrym rozwiązaniem jest również zastosowanie biostymulatorów w uprawie łubinu. Produkty te powodują przyśpieszony przyrost zielonej masy oraz wzrost powierzchni asymilacyjnej roślin, co przyczynia się do wzrostu konkurencyjności łubinu w stosunku do chwastów.
Niechemiczną metodą ograniczenia zachwaszczenia jest również bronowanie pola przed wschodami. Jednak wszystkie te zabiegi często nie zapewniają pełnej skuteczności w ochronie przed chwastami, dlatego często muszą być uzupełniane zastosowaniem herbicydów zawierających takie substancje czynne jak chlomazon, fluazyfop-P butylu, metamitron, pendimetalina, propachizafop, prosulfokarb lub połączenie dimetenamid-P z pendimetaliną (MRiRW, 2026).
Jak zwiększyć odporność oraz wydajność upraw łubinu?
Wydajność łubinu, a także innych roślin uprawnych, można zwiększyć poprzez zastosowanie biostymulatora Seamac® OR, który zawiera ekstrakty z alg morskich. Przeprowadzone w ostatnich latach liczne badania wskazują, że algi morskie wyróżniają się wysoką zawartością wielu związków bioaktywnych, w tym polisacharydów, poliamin i peptydów, steroli, a także naturalnych regulatorów wzrostu i hormonów roślinnych, takich jak auksyny, betainy, cytokininy, gibereliny, kwas abscysynowy, czy salicylany (Khan i in., 2009; Kałużewicz, 2025). Dodatkowo, algi morskie stanowią bogate źródło takich pierwiastków, jak cynk, kobalt, mangan, miedź, nikiel, czy żelazo. Wykorzystanie produktów z ekstraktem z alg morskich stanowi także efektywną metodę ograniczania porażenia roślin przez choroby grzybowe i bakteryjne. Zawarte w nich bioaktywne związki wpływają na fizjologiczne, biochemiczne i molekularne procesy zachodzące w roślinach, wzmacniając ich mechanizmy obronne wobec patogenów (Woo i Pepe, 2018).
Łubin uprawa – zbiór nasion
Zbiór nasion łubinu przeprowadza się, gdy rośliny i strąki są zbrązowiałe, a nasiona mają około 15 proc. wilgotności. W sytuacjach, gdy plantacja jest zachwaszczona i pogoda jest bardzo zmienna może okazać się niezbędna desykacja pola. Zabieg desykacji przeprowadza się w przypadku, gdy większość strąków jest lekko brązowa, a pozostała żółta.
Nieprawidłowo przeprowadzony zbiór łubinu, spowodowany błędną techniką koszenia oraz niewłaściwym postępowaniem po omłocie może powodować straty plonu rzędu kilkunastu procent plonu.
Przy zbiorze łubinu ważne jest prawidłowe dopasowanie ustawień kombajnu do gatunku.
- W przypadku łubinu żółtego bęben młócący powinien pracować z prędkością 550-700 obr./min przy zwartym koszu omłotowym,
- dla łubinu wąskolistnego zaleca się 450-600 obr./min i maksymalnie rozwarty kosz omłotowy.
Wilgotność zebranych nasion łubinu powinna być kontrolowana i nie przekraczać 15 proc. Jeśli nasiona są zanieczyszczone nasionami chwastów, np. komosy białej, należy je jak najszybciej oczyścić, by uniknąć wzrostu wilgotności. Warto pamiętać, że początkowy pomiar może pokazywać 1,5-3 proc. mniej niż wynosi rzeczywista wilgotność nasion, z tego powodu kontrolę najlepiej powtórzyć następnego dnia.
Bibliografia:
- COBORU (2026), www.coboru.gov.pl
- Kałużewicz A. (2025). Zastosowanie biostymulatorów w ogrodnictwie. Application of biostimulants in horticulture. Progress in Plant Protection, 65(3), 219-227.
- Krawczyk R., Mrówczyński M. (red.). (2016). Metodyka integrowanej ochrony łubinu wąskolistnego, żółtego i białego dla producentów. Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, Poznań.
- Khan W., Rayirath U.P., Subramanian S., Jithesh M.N., Rayorath P., Hodges D.M., Critchley A.T., Craigie J.S., Norrie J., Prithiviraj. (2009). Seaweed extracts as biostimulants of plant growth and development. Journal of Plant Growth Regulation (28) 386–399.
- MRiRW. (2026). Wyszukiwarka środków ochrony roślin – zastosowanie, www.gov.pl
- Woo S.L., Pepe O. (2018). Microbial consortia: promising probiotics as plant biostimulants for sustainable agriculture. Frontiers in Plant Science (9) 1801, 1–6.
